
Iha Angelus, loron dahuluk tinan 2026 nian, Amu-Papa husu ita atu adota estilu hanesan Maromak nian, bolu hikas Jubileu: atu konverte ita-nia fuan sira, perdua sala sira, no transforma moras ba konsolasaun. Iha Loron Mundiál ne’ebé dedika ba Dame Mundiál, nia hafoun nia apelu ba dame “uluknanain entre nasaun sira ne’ebé fakar raan barak tanba konflitu no pobreza, maibé mós iha ita-nia uma sira, iha família sira ne’ebé hetan kanek tanba violénsia no moras.” Nia elojia inisiativa sira ne’ebé organiza ba dame.
Papa nia liafuan: “Iha Loron ida-ne’e, mai ita hotu hamutuk reza ba dame: uluknanain entre nasaun sira ne’ebé fakar raan barak tanba konflitu no pobreza, maibé mós iha ita-nia uma, iha família sira ne’ebé hetan kanek tanba violénsia no moras.”
Ho ema lubun boot ne’ebe halibur iha Prasa São Pedro nian ba orasaun dahuluk Angelus nian iha tinan 2026. komemora Loron Mundiál Dame nian ba dala 59, no iha sinál no spanduk sanulu resin ne’ebé lori naran sira hosi nasaun sira ne’ebé maka sofre tan funu sira ne’ebé maka ema “haluha”. Papa Leão XIV konvida ita atu husu ba Maromak don atu hapara funu no sofrimentu família sira nian iha mundu tomak. Nia fo hanoin hikas orijen Loron ida-ne’e nian, ne’ebé estabelese iha tinan 1968 hosi Amu-Papa Saun Paulo VI, hodi espesifika:
Iha ha’u-nia Mensajen, ha’u hakarak repete dezeju ne’ebé Na’i sujere mai ha’u bainhira nia bolu ha’u ba serbisu ida-ne’e: “Dame hela ho imi hotu!” Dame ida dezarmadu no dezarmante ne ebé mai husi Maromak, prezente ida husi ninia domin inkondisionál, entrega ba ita-nia responsabilidade.
Desarma fuan sira, hadook-an hosi violénsia hotu-hotu
Pontífise espresa nia “apresiasaun ba inisiativa sira ne’ebé la sura ne’ebé promove iha okaziaun ida-ne’e iha mundu tomak”. Liuliu, nia temi kona-ba Marsa Nasionál ne’ebé hala’o iha Catania. Nia komprementa mós partisipante sira iha marsa ne’ebé organiza husi Komunidade Sant’Egidio. Dala ida tan, nia hato’o hikas:
Belun doben sira, ho Kristu nia grasa, mai ita hahú ohin hodi harii tinan ida dame nian, hodi dezarma ita-nia fuan sira no hadook-an hosi violénsia hotu.
Perdaun, mak estilu Maromak nian
Pontífise nia ezortasaun reflesaun ida Na’i nian ne’ebé, iha “ritmu fulan sira ne’e nian repete bebeik, konvida ita atu hafoun ita-nia tempu, ikusmai hodi inaugura epoka ida dame no amizade nian entre povu hotu”. “Hakarak di’ak” ida-ne’e, Amu-Papa esplika iha ninia katekeze, hale’u istória umana, no lahó ida-ne’e, “sei laiha sentidu atu loke fila fali pájina sira kalendáriu nian no hakonu ita-nia diáriu sira”.
Jubileu, ne’ebé besik atu remata, hanorin ona ita oinsá haburas esperansa mundu foun nian: hodi konverte ita-nia fuan ba Maromak, nune’e transforma sala sira ba perdaun, moras ba konsolasaun, no rezolusaun sira virtude nian ba hahalok di’ak sira. Ho dalan ida-ne’e, maka Maromak rasik hela iha istória no salva hosi indiferensa, hodi fó ba mundu Redentór: Jezús.
Pontífise hatutan liután Katak Jezús ida ne’e mak “haroman konxiénsia ba vontade di’ak nian, atu nune’e ita bele harii futuru nu’udar uma ospitalidade ba mane no feto ida-idak ne’ebé mai iha naroman.”

Atu ema sira ne’ebé injustu muda sira nia moris no hetan dame.
Jezús nia fuan, ne’ebé “Maria maka ema dahuluk ne’ebé rona nia tuku-tuku”, ” nia tuku ba mane no feto hotu. Ba sira ne’ebé prontu atu simu Nia, hanesan bibi-atan sira, no ba sira ne’ebé lakohi, hanesan Herodes.” “Nia fuan tuku ba ema loos sira, atu sira bele persevera iha sira nia dedikasaun, no ba ema injustu sira, atu sira bele muda sira nia moris no hetan dame.” Amu-Papa husu ita atu kontempla iha Maria «akontesimentu» Maksoin nian ne’ebé «mai iha mundu, moris husi feto ida»: milagre ida ne’ebé reflete iha ema ida-idak nia moris, revela «imajen divina ne’ebé marka iha ita-nia isin».
Votus parabens ba Mattarella no lembransa ida ba São Francisco
Amu-Papa hato’o hikas nia saudasaun tinan Foun nian ba Prezidente Repúblika Italiana, Sergio Mattarella, “ho agradesimentu kle’an”. Iha dadeer, 1 Janeiru, Sergio Mattarella haruka mensajen ida ba Pontífise iha okaziaun loron mundiál dame nian, hodi subliña oinsá tema ne’ebé hili ba 2026—”Dame ho imi hotu: ba dame ida ne’ebé dezarmadu no dezarmante”—ne’ebe foti “karakterístika saliente ida hosi faze istóriku atuál, ne’ebé marka ho preokupasaun sira ne’ebé aumenta, no tan razaun ne’ebe hanesan, presiza liutan loke ita-nia an ba esperansa.” Mattarella, iha nia mensajen, espresa apresiasaun ba liafuan sira hosi Leão XIV: “Ita-boot nia lian tulun hamoris fali konxiénsia sira, nesesáriu bainhira funu – ameasadu ka funu – sai fali realidade aat ida ka mezmu risku kredivel ida ba ita-nia moris loroloron nian.”
Ikusmai, Amu-Papa fo hanoin hikas oitavu sentenáriu Saun Francisco nia mate. Ba aniversáriu ida-ne’e, nia habelar ba ema ida-idak nia bensaun, ne’ebé deriva hosi Sagrada Eskritura: ” Na’i haraik bensaun ba imi no tau matan ba imi; atu nia hatudu nia oin ba imi Ninia hateke no haraik dame ba imi.”
Fonte: Vatican News

