{"id":13,"date":"2012-05-03T21:54:45","date_gmt":"2012-05-03T19:54:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/?p=13"},"modified":"2012-05-03T21:54:45","modified_gmt":"2012-05-03T19:54:45","slug":"ema-portugal-too-iha-timor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/ema-portugal-too-iha-timor\/","title":{"rendered":"Ema Portug\u00e1l to\u2019o iha Timor"},"content":{"rendered":"<p style=\"color: #000000; font-size: medium;\" align=\"justify\">Ema Portug\u00e1l to\u2019o iha Timor liuhusi enklave Oekusi nian, maizumenus iha 1515. Sira halo lukru barak husi esportasaun ai-kameli, maib\u00e9 sira esplora demais rekursu hirak-ne\u2019e. Tanba ai-kameli susar ona atu hetan, ema Portug\u00e1l sira introd\u00fas plantasaun kaf\u00e9, hamutuk ho masin-midar no algodaun iha 1815. Mision\u00e1riu sira no relijiaun kat\u00f3lika tama tuir. Organizasaun kol\u00f3nia territ\u00f3riu nian no Timor portug\u00e9s hah\u00fa hori-bainhira governad\u00f3r portug\u00e9s dahuluk to\u2019o iha Timor iha 1702. Konflitu mosu entre ema Portug\u00e1l no ema Olanda sira, ne\u2019eb\u00e9 kontrola Timor parte osident\u00e1l, tanba rai. Konflitu ne\u2019e rezolve tiha ho Tratadu 1904 ne\u2019eb\u00e9 Portug\u00e1l no Olanda halo. Haktuir tratadu ida-ne\u2019e, rai-kotun fahe ba parte rua. Divizaun hirak-ne\u2019e respeita nafatin to\u2019o ohin-loron. Tratadu hetan implementasaun iha 1916. Hori-bainhira Funu Mundi\u00e1l Daruak hah\u00fa, ema Austr\u00e1lia no Olanda, ne\u2019eb\u00e9 reko\u00f1ese pozisaun estrat\u00e9jiku Timor nian, to\u2019o Dili maski ema Portug\u00e1l la konkorda. Ema Japaun sira uza prezensa ema Austr\u00e1lia nian nu\u2019udar oportunidade hodi halo invazaun iha Fevereiru 1942. Sira okupa rai-kotun to\u2019o iha Setembru 1945. Iha funu rohan, Timor nia situasaun aat tebes. Maizumenus Timoroan na\u2019in-50.000 lakon sira-nia moris tanba okupasaun Japaun no tanba esforsu husi Timoroan sira hodi reziste ba invaz\u00f3r sira no hamahan ema Austr\u00e1lia. Hori-bainhira ema Japaun rende an, Timor leno kakiak no destruisaun. Prosesu hadi\u2019an la\u2019o neineik.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ema Portug\u00e1l to\u2019o iha Timor liuhusi enklave Oekusi nian, maizumenus iha 1515. Sira halo lukru barak husi esportasaun ai-kameli, maib\u00e9 sira esplora demais rekursu hirak-ne\u2019e. Tanba ai-kameli susar ona atu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-13","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-c35-timor-leste-nia-istoria-badak"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}