{"id":19621,"date":"2023-06-03T00:00:55","date_gmt":"2023-06-02T22:00:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/?p=19621"},"modified":"2023-06-03T00:00:55","modified_gmt":"2023-06-02T22:00:55","slug":"s-carlos-lwanga-no-kompaneiru-sira-martir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/s-carlos-lwanga-no-kompaneiru-sira-martir\/","title":{"rendered":"S. Carlos Lwanga no kompa\u00f1eiru sira, m\u00e1rtir"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">3 Ju\u00f1u<\/p>\n<h4 style=\"text-align: center;\">S. Carlos Lwanga no kompa\u00f1eiru sira, m\u00e1rtir<\/h4>\n<p>Carlos Lwanga (Luganda: Kaloli Lwanga moris iha 1 Janeiru 1860 no mate iha \u00a03 Ju\u00f1e 1886) husi rai U<a href=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/St._Kizito_being_baptised_by_St._Charles_Lwanga_at_Munyonyo.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-19622 alignright\" src=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/St._Kizito_being_baptised_by_St._Charles_Lwanga_at_Munyonyo.jpg\" alt=\"\" width=\"218\" height=\"291\" srcset=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/St._Kizito_being_baptised_by_St._Charles_Lwanga_at_Munyonyo.jpg 540w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/St._Kizito_being_baptised_by_St._Charles_Lwanga_at_Munyonyo-225x300.jpg 225w\" sizes=\"(max-width: 218px) 100vw, 218px\" \/><\/a>ganda no konverte ba fiar Kreda Kat\u00f3lika nian, no sai m\u00e1rtir tan fiar no la\u2019\u00f3s de\u2019it Kreda Kat\u00f3lika mak venera nia maib\u00e9 m\u00f3s Kreda Anglikana.<\/p>\n<p>Nia membru husi tribu Baganda, Lwanga moris iha Reinu Buganda nian, parte sentr\u00e1l no ba tasi-mane Uganda modernu nian, no serv\u00ed nu\u2019udar xefe ba liurai nia servi-na\u2019in (pajen) sira iha ninia pal\u00e1siu no tuir mai sai \u2018major-domo\u2019\/mestre iha liurai Mwanga II husi Buganda. Nia simu batizmu\u00a0 husi Padre Giraudi iha 15 Novembru 1885.<\/p>\n<p>Liurai Mwanga, liurai foin-sa\u2019e ida ne\u2019eb\u00e9 m\u00f3s frekuenta eskola mision\u00e1riu sira nian (\u201cPadri Bianchi\u201d) maib\u00e9 nia la konsege aprende, nein lee nein hakerek tanba \u201culun toos, laiha laran-maus no la iha kapasidade ba konsentrasaun\u201d. Maib\u00e9 nia atitude no hahalok sira sai aat ba beibeik: fuma &#8216;hascisc&#8217;, hemu \u00e1lkol maka\u2019as no hala\u2019o pr\u00e1tika omoseksu\u00e1l no pedofilia. Ba sira ikus ne\u2019e nia harii \u2018harem\u2019 ida ho buat hotu konfortu nian ne\u2019eb\u00e9 iha laran moris \u201cpajen\u201d sira, atan no ema boot nia oan sira husi ninia kadunan\/pal\u00e1siu.<\/p>\n<p>Bainhira nia foin hah\u00fa ukun, sarani sira (kat\u00f3liku no anglikanu sira) mak tulun nia hafunu liurai musulmanu Kalema; maib\u00e9 lalais de\u2019it liurai Mwanga haree iha kristianizmu perigu boot liu ba tradisaun trib\u00e1l sira no obst\u00e1kulu ba ninia moris sabraut. Sira ne\u2019eb\u00e9 halakan persegisaun hasoru sarani sira mak matan-dook sira no sira ne\u2019eb\u00e9 fetiseitu sira. Nune\u2019e mak iha 1885, hah\u00fa persegisaun manas, nune\u2019e v\u00edtima dahuluk mak bispu anglikanu Hannington, no ho nia, foin-sa\u2019e maizumenus 200 mate ba sira-nia fiar.<\/p>\n<h4>V\u00edtima dahuluk sira<\/h4>\n<p>Iha 15 Novembru 1885 liurai Mwanga tesi kotu xefe pajen sira nian no prefeitu sala liurai nian. Ninia salan boot liu? Nu\u2019udar kat\u00f3liku no katekista tan, nia f\u00f3 sala ba liurai tanba oho bispu anglikanu no defende joven pajen sira husi liurai ninia sedusaun seksu\u00e1l sira. Jos\u00e9 Mkasa Balikuddemb\u00e8, ne\u2019eb\u00e9 liurai oho husi klan Kayozi, foin tinan 25 de\u2019it.<\/p>\n<p>Oho tiha Jos\u00e9, nia tau Carlos Lwanga, husikclan Ngabi nu\u2019udar xefe pajen sira-nian, no lalais kedas liurai konsentra ninia atensaun moras-aat seksu\u00e1l nian ba nia. Maib\u00e9, Lwanga m\u00f3s iha defeitu nu\u2019udar ema kat\u00f3liku. No, liut\u00e1n, iha momentu ne\u2019eb\u00e9 liurai bandu mision\u00e1riu sira, nia asume funsaun \u201cleader\u201d no tahan sarani sira ne\u2019eb\u00e9 foin konverte sira-nia fiar.<\/p>\n<h4>Kondena ba mate<\/h4>\n<p><a href=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Carlos-Lwanga-maluk-sira.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-19623 alignleft\" src=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Carlos-Lwanga-maluk-sira.jpg\" alt=\"\" width=\"254\" height=\"254\" srcset=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Carlos-Lwanga-maluk-sira.jpg 960w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Carlos-Lwanga-maluk-sira-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Carlos-Lwanga-maluk-sira-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Carlos-Lwanga-maluk-sira-768x768.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 254px) 100vw, 254px\" \/><\/a>Iha 25 Maiu 1886 nia hetan kondenasaun ba mate hamutuk ho sarani grupu ida no katek\u00famenu na\u2019in haat ne\u2019eb\u00e9 iha kalan konsege simu batizmu subsubar. Ida \u00a0foin-sa\u2019e liu, Kizito, husi klan Mmamba, foin tinan 14. Iha 26 Maiu sira oho Andr\u00e9 Kaggwa, xefe tokad\u00f3r sira liurai nian no ninia parente ida, ne\u2019eb\u00e9 harudu nia an laran-luak liu no aten-brani durante epidemia isa, no Dion\u00edsio Ssebuggwawo.<\/p>\n<p>Sira halo trasfer\u00e9nsia ba kondenasu sira seluk husi Munyonyo, iha-ne\u2019eb\u00e9 iha pal\u00e1siu liurai nian iha-ne\u2019eb\u00e9 sira simu kondenasaun, ba Namugongo, fatin ezekusaun kapit\u00e1l nian eh oho nian.Sira tuir dalan kr\u00fas eh \u00a0\u201cvia crucis\u201d ho kil\u00f3metru 43, iha loron ualu nia laran, ho presaun husi fam\u00edlia sira atu abandona fiar no viol\u00e9nsia sira husi soldadu sira.<\/p>\n<p>Sira oho ema ida tuir dalan: iha 26 Maiu sira sona borus ho diman Ponciano Ngondwe, hsui klan Nnyonyi Nnyange, pajen liurai nian, ne\u2019eb\u00e9 simu batizmu bainhora persegisaun hah\u00fa manas no tanba ne\u2019e ema kaer kedas nia. Hafoin pajen re\u00e1l Atan\u00e1sio Bazzekuketta, husi klan Nkima, ne\u2019eb\u00e9 simu mart\u00edriu iha 27 Maiu. Liutiha oras ruma sira soldadu sira ho diman sona mate liurai nia servente Gonzaga Gonga husi klan Mpologoma, tuir kedas Matias Mulumba husi klan Lugane, ne\u2019eb\u00e9 foti ba kategoria \u201cjuiz\u201d nian, idade liamnulu, foin konverte ba katolisizmu tinan tolu liub\u00e1.<\/p>\n<p>Iha 31 Maiu sira ho diman hedi ba ai-hun ida No\u00e8 Mawaggali, liuria nia servente seluk, husi klan Ngabi.<\/p>\n<p>Iha 3 Ju\u00f1u, iha foho Namugongo, sira sunu moris de;it kristaun 31: ka\u00f3lik 13 ne\u2019eb\u00e9 lidera husi Carlos Lwanga, me\u2019eb\u00e9 promete ba foin-sa\u2019e Kizito: \u201cHa\u2019u sei kaer \u00f3-nia liman, se ita tenke mate ba Jez\u00fas ita mate hamutuk, hodi kaer liman\u201d. Hamutuk oho m\u00f3s anglikanu sira.<\/p>\n<h4>Grupu m\u00e1rtir sira-nian<\/h4>\n<p><a href=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Saun-Carlos-Lwanga-maluk.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-19624 alignright\" src=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Saun-Carlos-Lwanga-maluk.jpg\" alt=\"\" width=\"269\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Saun-Carlos-Lwanga-maluk.jpg 500w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Saun-Carlos-Lwanga-maluk-300x251.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 269px) 100vw, 269px\" \/><\/a>Grupu m\u00e1rtir sira ne\u2019e nian inklu m\u00f3s: Lucas Baanabakintu, Gyaviira Musoke no Mbaga Tuzinde, hotu-hotu husi klan Mmamba; Tiago Buuzabalyawoi, liurai nia tessid\u00f3r\/sorud\u00f3r tais nia oan no hola-parte ba klan Ngeye; Ambr\u00f3sio Kibuuka, hsui klan Lugane no Anat\u00f3lio Kiriggwajjo, liurai nia balada sira nia mahein; liurai nia servente kuartu nian, Mukasa Kiriwawanvu no mahein liurai nia balada sira, Adolfo Mukasa Ludico, husi klan Ba\u2019Toro; husi alfaiate liurai nian Mugagga Lubowa, husi klan Ngo, husi Achilleo Kiwanuka (klan Lugave) no husi Bruno Sserunkuuma (klan Ndiga).<\/p>\n<p>Sira ne\u2019eb\u00e9 asiste ba ezekusaun hakfodak katak kondenadu sira ne\u2019e harohan to\u2019o ikus, hodi la halerik. Mart\u00edriu ida ne\u2019eb\u00e9 la hamate fiar iha Uganda, maib\u00e9 sai fini ba konversaun barak, hanesan ho modu prof\u00e9tiku Bruno Sserunkuuma f\u00f3 sai molok simu mart\u00edriu. \u201cBee-matan ida ne\u2019eb\u00e9 iha fonte barak nunka maran bainhira ami la iha ona sei mai barak seluk tan depoizde ami\u201d.<\/p>\n<p>M\u00e1rtir kat\u00f3liku sira ne\u2019eb\u00e9 foti ba gl\u00f3ria alt\u00e1r nian taka iha 27 Janeiru 1887 ho omis\u00eddiu ba liurai nia servente, Jo\u00e3o Maria Musei. Ho modu espont\u00e1neu nia haklaken ninia fiar iha liuria Mwanga nia primeiru-minstru nia oin no ba motivu ne\u2019e sira tesi kotu kedas nia ulun.<\/p>\n<p>Iha tinan 1920 Papa Bento XV beatifika Carlos ho nia maluk nain 21 sai beatu. Iha tinan 1934 deklara S. Carlos Lwanga sai \u201cPadroeiru Juventude Afrikana\u201d no iha 1964 Papa Paulo VI kanoniza grupu m\u00e1rtir \u00a0hirak ne\u2019e sai santu. Kreda selebra liturjikamente 3 Ju\u00f1u.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; 3 Ju\u00f1u S. Carlos Lwanga no kompa\u00f1eiru sira, m\u00e1rtir Carlos Lwanga (Luganda: Kaloli Lwanga moris iha 1 Janeiru 1860 no mate iha \u00a03 Ju\u00f1e 1886) husi rai Uganda no [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19627,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[1466],"class_list":["post-19621","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-santu-no-beatu","tag-saun-carlos-lwanga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19621","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19621"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19621\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19627"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}