{"id":28219,"date":"2020-08-20T23:00:17","date_gmt":"2020-08-20T21:00:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/?p=17231"},"modified":"2020-08-20T23:00:17","modified_gmt":"2020-08-20T21:00:17","slug":"familia-salesiana-iha-timor-leste-selebra-loron-missionarios-salesianos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/familia-salesiana-iha-timor-leste-selebra-loron-missionarios-salesianos\/","title":{"rendered":"Fam\u00edlia Salesiana iha Timor-Leste selebra \u201cLoron Mission\u00e1rios Salesianos\u201d"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><strong><em><a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Marivic-FMA.jpeg\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-17232 alignright\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Marivic-FMA-300x225.jpeg\" alt=\"\" width=\"244\" height=\"183\" \/><\/a>\u201cHAKSOLOK IHA NA\u2019I NAFATIN, DALA IDA TAN HA\u2019U DEHAN: HAKSOL<\/em><\/strong><strong>OK BA!\u201d <\/strong><strong>(FIL.4:4)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>Dili &#8211; Ohin 20 Agostu, Familia Salesiana iha Timor-Leste selebra \u201cLoron Mission\u00e1rios Salesianos\u201d. Loloos selebra iha 11 Novembro, tamba iha 11 Novembro 1975\u00a0 mak loron espedisaun Mission\u00e1rios Salesianos dahuluk ba rai misaun, iha Patagonia, Argentina. Maib\u00e9 Instituto fo posibilidade ba Ispetoria ida-idak atu hili data oportuno atu selebra loron historiku ida ne\u2019e. Tan ne\u2019e Inspetoria Timor-Leste hili loron ida ohin tamba iha feriadu Nasional ba Loron Falintil nian, atu membru Familia Salesiana sira bele partesipa iha programa sira DMS nian ne\u2019e. Programa sira mak hanesan hahu ho Misa, Padre Ispetor mak presidi ho Padre Salesiano lubuk ida mak konselebra, aprezentasaun muzika husi banda muzika CPN nian, esplika imajen DMS 2020 nian husi Kleru Leonito, aprezenta Missionario Salesiano iha mundo husi Pe. Cesar, fahe esperiensia Mision\u00e1ria nian husi Pe. Santiago OP no Me. Mariavic Sombero FMA, almoso hamutuk no fahe malu. Programa sira ne\u2019e enkaregado husi Pe. Manuel Fraile, SDB ho nia ekipa. Partesipa husi membru hotu familia Salesiana nian. Programa hirak ne\u2019e halao iha salaun Casa Post Noviciado Salesiano Komoro-Dili.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misaun1.jpeg\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-17234 alignleft\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misaun1-300x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"228\" height=\"228\" \/><\/a>Iha Misa Padre Ispetor, Pe. Apolinario Neto, SDB nia omilia nia dehan: \u201cita fo obrigado ba Maromak, ba prezensa Missionaria Salesianos\/as sira iha ita nia rai, ne\u2019ebe mai kari karisma Salesiana ka Dom Bosco no Madre Mazzarello nia Espirito. Fo obrigado mos ba Maromak ba Missionario sira ne\u2019ebe liu iha fatin ne\u2019e no fila on aba Maromak. Ho sira nia prezensa mak ohin loron ita kontinua obra Maromak nian ba foin sae sira. Ita sai \u201cMasin no naroman\u201d ba foin sae sira. Masin katak fo sabor, fo midar ba ai-han. Ita nia moris hanesan masin mak domin no sakrifisiu. Ita nia moris hanesan naroman mak ita sasin moris nian no prezensa iha foin sae no labarik sira nia le\u2019et iha oratorio sira. Iha fatin ne\u2019ebe ha\u2019u iha no hela ba, ha\u2019u sai fatin oratorio, tan ne\u2019e loke fuan, hanoin no moris atu foinsae sira hatene no sente ita iha sira nia le\u2019et nu\u2019udar maun, bin, aman, inan no belun ne\u2019ebe hamutuk no akompa\u00f1a sira. Ba foinsae sira ne\u2019ebe partesipa iha ne\u2019e ha\u2019u konvida imi atu imi mos fo sasin kona ba Kristu iha Espirito Dom Bosco nian iha ne\u2019ebe deit imi ba.\u201d<\/p>\n<p>Kleru Leonito esplika imajen DMS 2020 nian ne\u2019ebe iha imajen ne\u2019e iha: Foinsae ne\u2019ebe joga bola pingpong ho oin hamnasa, nia reprezenta foinsae sira hotu iha oratorio no sentru juvenile iha Eruropa tomak, hili foinsae Europa tamba projeto Mision\u00e1rio Reitor Mor nian focus ba Europa, iha kotuk iha Dom Bosco no foinsae sira iha ne\u2019ebe iha DB nia tempo no kotuk liu iha imajen Nai Jesus Kristu Moris hias nian ne\u2019ebe DB rasik hetan iha nia mehi tinan sia. Figura ne\u2019e atu hatudu mai ita sentru juvenile no oratorio sira iha tampo ohin loron nian nu\u2019udar kontinuasaun ba realizasaun mehi tinan sia nian. Tempo ohin DB nia mehi sei kontinua nafatin iha oratorio no centru juvenile sira. Foin sae ho oin haksolok no figura ne\u2019e hatudu sentidu ksolok nian, tamba Ksolok mak karateristika salesiana nian ne\u2019ebe lori ba Jesus. Iha fatin hotu salesiano sira hela ba nakloke ba foinsae sira atu sira hetan ksolok no ksolok ne\u2019e mak dispozisaun ida ne\u2019ebe diak atu lori ba simu Kristu iha ita moris. Tuir testu Bibliku ne\u2019ebe fati mak: Haksolok iha Nai nafatin, dala ida tan ha\u2019u dehan: Haksolok ba!\u201d<strong>. <\/strong>Ksolok nebe lori ba Jesus mak Mision\u00e1rio sira iha ita nia oratorio sira no tulun ita atu deskobre ita nia <a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misaun4.jpeg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17235 alignright\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misaun4-300x135.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"135\" \/><\/a>vokasaun Mision\u00e1ria. Poster ne\u2019e hahu ho Nai Jesus Kristo, DB, foinsae sira tempo uluk no agora nian reprezenta modelu oratorio ideal, modelu ne\u2019ebe ita buka atu to iha ne\u2019ebe. Modelu oratorio ne\u2019ebe nu\u2019udar uma ida ne\u2019ebe simu ho ksolok, parokia ida atu evanjeliza, eskola ida ne\u2019ebe prepara ba moris no patio ida iha ne\u2019ebe belun sir abele hasoru malu no haksolok hamutuk.<\/p>\n<p>Pe. Cesar nia aprezentasaun: ohin ita fo enfaze ba anunsiu dahuluk iha Timor-Leste liu-liu focus iha oratorio no sentru juvenile. Oratorio mak ha\u2019u rasik, ha\u2019u mak tenke kria oratorio iha ha\u2019u nia-an. Ha\u2019u sei sublinha kona ba subsidio ne\u2019ebe husi setor das missoens entrega bam undo salesiano, ba Ispetoria ida-idak. Iha ne\u2019eba iha karta husi Reitor Mor, \u201ctema: Multissimo bom\/optimo. Sai nu\u2019udar provokasaun no konvite ida atu hafanu fali ita, oinsa ho itania oratorio sira? Hahu fali servisu edukativo e pastoral salesiano mak prioridade ba foinsae kiak sira ka sira ne\u2019ebe afastado husi ita. Iha buat tolu: Oratorio, espiriuto oratorio no outro Valdoco. Oratorio sai asaun mision\u00e1rio ida ba ita nia kongregasaun atu sai asaun pastoral ida iha ita nia misaun ba foinsae sira. Ne\u2019e mak oportunidade ne\u2019ebe ita labele lakon.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misaun3.jpeg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-17236 alignleft\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misaun3-300x150.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"150\" \/><\/a>Pe. Santiago, OP. Fahe nia esperiensia Mision\u00e1ria nian, nia dehan: ha\u2019u simu formasaun nu\u2019udar Dominikanu iha Spa\u00f1a iha Madrid, iha 1980, agora nu\u2019udar Nailulik tinan 40 ona.tinan 13 iha Japaun. Primeira lisaun\u00a0 mision\u00e1rio atu aprende mak sai haraik-an, la hetene lian, kultura no seluk tan. Durante tinan rua la koalia, halo esperiensia mate. Iha Japaun ha\u2019u tenke koalia kona ba Maromak ida maib\u00e9 iha Japaun iha maromak iha 800.000 . Dalan barak reflete kona ba kultura spiritual nian iha naran sira iha lian Japaun nian. Nia mos Mision\u00e1rio iha Korea, nia halo evangelizasaun iha japaun, estuda mos iha ne\u2019eba\u00a0 no sai professor no hanorin iha ne\u2019eba, sai mos Paroko ba sarani sira ne\u2019ebe atus ida mos lato\u2019o. ha\u2019u nia estudantes ho sira nia familia, profesores sira hotu laos sarani.\u00a0 Maib\u00e9 iha aula laran iha estatua katoliku sira nian no ha\u2019u hanorin mos reza ba sira. Nafatin iha kriatividade no disponibilidade iha knar sira. Ha\u2019u mos halo formasaun spiritual ba protestante sira. Iha timor ha\u2019u hela tinan hitu ona. Ami tenke fila fali mai Timor tamba ami mak Mision\u00e1ria dahuluk iha rai ida ne\u2019e. Ha\u2019u atu konklui deit katak : \u201cJoven tenke sai santo, pobre no mision\u00e1rio. Modelu Santidade Juvenil mak S\u00e3o Domingos Savio no Zeferino Namuncura, ne\u2019ebe Amo Papa temi iha Gaudete et Exultate\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misaun2.jpeg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-17233 alignright\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misaun2-300x225.jpeg\" alt=\"\" width=\"265\" height=\"199\" \/><\/a>Me. Mariavic sombero, FMA nia sasin mision\u00e1ria, nia dehan: Ema dehan katak \u201cvokasaun mision\u00e1ria\u201d mak bolun daruak maski lolos iha momentu ne\u2019ebe saran-an ba Maromak iha moris konsagrada, saran an mos ba Na\u2019i ninia misaun, no misaun ne\u2019e mak atu haklaken Ninia Reinu, atu lori nia domin ba ema seluk. <em>\u201c<\/em>Nu\u2019udar ita haruka Ha\u2019u iha mundu, nune\u2019e Ha\u2019u mos haruka sira ba mundu, no tanba sira mak Ha\u2019u konsagra An atu sira mos bele konsagra an iha lia-loos\u201d (John 17, 18-1). Ami sai husi Filipina 28 Maio no ami hela loron 1 iha jakarta ho SDB sira, tan laiha aviaun direita ba Timor no loron tuir mai mak ami too iha Timor 29 Maio. Nune\u2019e, ami nia pasu uluk liu iha misaun mak aprende lian, hasoru ema sira no adata-an ba kultura timor nian. Uma dahuluk ne\u2019ebe ha\u2019u hela ba mak don Bosco Balide iha ne\u2019ebe ha\u2019u hela to\u2019o 1996. 1994 ha\u2019u ba Italia atu tuir kursu badak mision\u00e1ria nian iha UPS atu update kona-ba misaun maib\u00e9 ba fulan 3 deit. 1996-97 ba Laga ami mak komunidad dahuluk nba, 1997- 98 iha SMKK Venilale, 1998 \u2013 2007 ia Fuiloro, 2007 &#8211; 2008 ba fali Balide, 2008 &#8211; 20014 Cailaco, Maliana, 2014 -2015 ba fali Italia tuir kursu ida,\u00a0 Dec 30 2015- Feb 2016 iha Sumba ba fulan ida hubalu deit, tan razaun saude nian ha\u2019u muda fali ba Balide, hafoin iha Setembru 2016 simu obediensa ba Jakarta too 2019. Husi Novembru 2019 too agora iha fali Fuiloro. Tinan ne\u2019e ha\u2019u nia 29 anos moris mision\u00e1ria iha Timor no ba tinan hirak ne\u2019ebe ha\u2019u iha ne\u2019e, ha\u2019u bele dehan katak ha\u2019u Maromak nia instrument deit atu lori Nia domin ba Timor-oan sira liu liu labarik no foin-sae sira ne\u2019ebe kiak, Maromak nia liman ne\u2019ebe servisu iha ha\u2019u. Ha\u2019u haburas ha\u2019u nia domin ba Maromak no Ninia Reinu. Nia domin mak suporta ha\u2019u loron ba loron iha tempu diak no susar nia laran ne\u2019ebe ha\u2019u hasoru iha ha\u2019u nia moris nu\u2019udar mision\u00e1ria. Iha tinan hirak ne\u2019e, ne\u2019ebe ha\u2019u halao misaun oin oin tuir obediensa ne\u2019ebe haraik mai ha\u2019u ho karizma Saleziana &#8211; <a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misionariaFMA.jpeg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-17237 alignleft\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misionariaFMA-300x225.jpeg\" alt=\"\" width=\"243\" height=\"182\" \/><\/a>\u201cHaruka ba foin-sae feto sira iha espiritu \u201cda mihi animas.\u201d Ami halo oratorio ho foin-sae sira ne\u2019ebe halo esperiensia iha centro ne\u2019e, bele dehan katak sira sente fatin hanesan sira nia uma, iha ne\u2019ebe sira mai halimar ho livre no avontade, tan nu\u2019udar komunidade ami \u201ckria ambiente familia nian iha ne\u2019ebe foin-sae sira no labarik sira laos deit hetan domin, maib\u00e9 sente katak hadomi sira.\u201d(Art. 67c)\u00a0\u00a0 Hanesan imi hatene katak fofoun ami irman sira oituan deit, hanoin deit katak ami nain 5 deit labele kaer oratoriano sira 100. Nunee\u2019e, ami konvida foin-sae boot sira balun tulun ami no sira mak sai nu\u2019udar animador iha oratorio. Ha\u2019u hanoin katak esperiensia ne\u2019ebe sira hetan prepara sira atu sai leader ho impenu bo\u2019ot ba responsabilidade, puntualidade, brani, lori ksolok no esperansa ba maluk sira. Nune\u2019e kna\u2019ar ne\u2019ebe sira simu laos fo ho sorin sorin deit maib\u00e9 sira halo ho 100% animador saleziano. Ita bele hare fuan husi oratoriano Balide barak ne\u2019ebe sai leader diak. Ezemplu Cipriano Oliveira ho nia kaben, Lisualdo Gaspar ho nia kaben, no mos iha barak ne\u2019ebe servisu iha centro Magone Balide, ne\u2019ebe impena-an ba ema seluk nia diak. No iha mos presidente salezianu kooperador dili nian shr. Segismundo ho nia kaben Maria Isabel. Iha balun mos hili dalan relijiozu no relijioza. Sira mak sr. Sebastiana Costa (vigaria provincial FMA atual), Sr. Fernanda Kalcona, Sr. Ursula da Costa, Sr. Isabel Gomes ne\u2019ebe ba ona mision\u00e1ria, sr. Ernestina, Sr. Santina, Sr. Teresa Pereira, Sr. Susana Alves no iha barak ne\u2019ebe halo mos esperiensia inisial formasaun FMA nian hafoin sai fali tan laos sira nia vokasaun no iha mos nailulik sira hanesan Pe. Nelson SDB, Pe. Silvano SDB, Pe. Ludgero, Pr. no Pe. Natalino Gusm\u00e3o, Pr. No iha oratorio aprende valor sira ne\u2019ebe importante mos iha moris, ita hanoin fali ba Filomena Maria Rodrigues, <a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misionariuSDB.jpeg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-17238\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/misionariuSDB-300x150.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"150\" \/><\/a>ne\u2019ebe halo nia moris hanesan ho Laura Vicu\u00f1a nian, saran nia moris ba ema sira ne\u2019ebe nia hadomi liu.<\/p>\n<p>Nu\u2019udar ha\u2019u hakerek ha\u2019u nia esperiensa ne\u2019e no hateke fali ba kotuk tinan hirak liu ba, iha ha\u2019u nia fuan iha sentimentu ksolok, gratidaun no esperansa ba Maromak nia servisu hirak ne\u2019e ne\u2019ebe halao iha knaar naran de\u2019it, obediensia haraik\u00a0 ba,\u00a0 maske\u00a0 buat neebe kiik no simples ha\u2019u halo ho domin no ksolok. Haksolok tan ha\u2019u bele hetan klamar sira no buka atu lori sira ba Maromak tuir espiritualidade salezianu nian. Ha\u2019u espera ho ha\u2019u nia sasin moris nian lori ba foin-sae sira Jezus no Maria nia domin. Mai ha\u2019u, ne\u2019e mak razaun sai mision\u00e1ria nu\u2019udar Bibi-atan Diak nian hodi orienta sira atu deskobre ksolok klean suli husi komunha\u2019un ho Maromak, atu sira bele koko oinsa Maromak hadomi tebes sira, atu sira hetan moris hodi hetan moris naresin iha Maromak. Ha\u2019u agradese Maromak tan sai FMA nafatin hamutuk no ba foin-sae sira, mision\u00e1ria esperansa no ksolok nian! No ha\u2019u haka\u2019as an sei halo ha\u2019u nian Don Bosco nia liafuan\u00a0 nian: \u201cHa\u2019u promete tiha ona ba Maromak katak to\u2019o ha\u2019u nia iis ikus ba ha\u2019u nia foin-sae iak sira.\u201d (reg.n.76d)\u201d.<\/p>\n<p>(Noemia de Deus FMA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cHAKSOLOK IHA NA\u2019I NAFATIN, DALA IDA TAN HA\u2019U DEHAN: HAKSOLOK BA!\u201d (FIL.4:4) Dili &#8211; Ohin 20 Agostu, Familia Salesiana iha Timor-Leste selebra \u201cLoron Mission\u00e1rios Salesianos\u201d. Loloos selebra iha 11 Novembro, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17244,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[10,11],"tags":[479,943,944],"class_list":["post-28219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-husi-familia","category-fma-news","tag-espiritu-misionariu","tag-loron-misaun","tag-loron-misaun-salesiano"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28219"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28219\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}