{"id":28236,"date":"2020-10-31T00:30:08","date_gmt":"2020-10-30T23:30:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/?p=17943"},"modified":"2020-10-31T00:30:08","modified_gmt":"2020-10-30T23:30:08","slug":"maria-modelu-kontemplasaun-kristu-nia-misteriu-nian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/maria-modelu-kontemplasaun-kristu-nia-misteriu-nian\/","title":{"rendered":"Maria modelu kontemplasaun Kristu nia mist\u00e9riu nian"},"content":{"rendered":"<ol>\n<li>\n<h4><strong>Maria<\/strong> &#8220;foho&#8221; kontemplasaun nian<\/h4>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p>Ist\u00f3ria Israel nian hanorin katak Maromak hili atu hatudu an iha foho sira, hanesan Hor<a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/rona.jpg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-17945 alignright\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/rona-196x300.jpg\" alt=\"\" width=\"178\" height=\"272\" \/><\/a>eb (Ex 3,1-5) ka Sinai (Ex 19, 2) ka foho-oan Siaun, iha-ne\u2019eb\u00e9 iha loron ikus sei edifika Na\u2019inia templu\u00a0(Is 2,2; Zc 8,3). Jez\u00fas m\u00f3s hadomi foho sira no hili foho atu proklama \u201cRahun-Di\u2019ak sira\u201d (Mt 5, 1-12), nomeia Ap\u00f3stolu sira (Mc 3,13), transfigura an (Mt 17,1-8), kumpre mist\u00e9riu pask\u00e1l mate no moris-hi\u2019as (Mt 27, 33), no sa\u2019e ba Aman (Mt 28, 19; At 1,12).\u00a0 Liturjia \u201ckristolojiza\u201d foho bainhira harohan ba Aman atu halo sarani sira to\u2019o &#8220;ho ksolok iha foho santu, Kristu Jez\u00fas&#8221;. Hodi la nega konsentrasaun teol\u00f3jika ida-ne\u2019e, Padre ruma Kreda nian aplika m\u00f3s ba Theotokos (Maromak nia Inan) s\u00edmbolu foho nian. Bispu Severo (\u2020538) husi Antioquia mak, karik ida dahuluk atu halo transpozisaun ida-ne\u2019e, iha-ne\u2019eb\u00e9 hodi dirije ba Maria, nia afirma katak Maromak &#8220;manifesta ninia vinda iha dame, laran-di\u2019ak no laran-sadia iha \u00f3, oh Maria, nu\u2019udar foho espiritu\u00e1l. Tanba ne\u2019e nia f\u00f3 bensa ba foho ida-ne\u2019e no hasantu nia ho Esp\u00edritu Santu ne\u2019eb\u00e9 tun ba nia&#8221;. Iha sintonia aut\u00f3r seluk iha parte Mediterr\u00e1neu nian ko\u2019alia kona-ba ida-ne\u2019e: Teod\u00f3sio husi Alexandria (\u2020566), Modesto husi Jerusal\u00e9m (\u2020634), M\u00e1ximo, Konfes\u00f3r (\u2020662), Germano husi Constantin\u00f3pole (\u2020733), Andr\u00e9 husi Creta (\u2020740), Giovanni Damasceno (\u2020749), Teodoro Studita (\u2020826). Tema ne\u2019e fila fali iha Greg\u00f3rio Magno (\u2020604) nia testu importante ida tanba iha ne\u2019eb\u00e1 iha dezenvolvimentu aas liu kona-ba simbolojia foho nian: \u00abHo foho ne\u2019e nia naran ita bele hanaran beat\u00edssima Virjen Maria Maromak nia Inan. S\u00edn, foho, tanba dignidade ninia eleisaun nian ne\u2019eb\u00e9 supera kompletamente tutun hotu nia altura kriatura ida nian, ne\u2019eb\u00e9 Maromak hili. Maria mak foho sublime, tanba, atu ko\u2019us Maromak nia Liafuan rohan-laek iha nia knotak, nia hari\u2019i tutun meresimentu nian iha koru Anju sira nia leten to\u2019o iha divindade nia oin. Isa\u00edas, hodi hahi\u2019i dignidade boot foho ne\u2019e nian, hateten: &#8220;Iha loron sira nia rohan, Na\u2019i nia foho sei hasae iha foho hotu nia tutun&#8221; (Is 2, 2). Foho ne\u2019e hatuur iha foho seluk nia tutun, tanba Maria nia altura nabilan maka\u2019as liu Santu sira hotu. Bas\u00e1, nu\u2019udar foho hatudu altura, nune\u2019e templu hatudu horik-fatin\u00bb.<\/p>\n<p>Foho no templu mak nia ne\u2019eb\u00e9, nabilan ho meresimentu ne\u2019eb\u00e9 labele tanesan, prepara ba Maromak nia Oan-Mane Mesak, knotak santu ida atu nia hamahan an. Maria, sei la sai foho aas liu foho sira hotu, se divindade fekunda la hasae nia iha altura ida-ne\u2019e, aas liu Anju sira. Aleinde ne\u2019e, nia la sai Na\u2019i nia templu, se Liafuan nia divindade la tun ba ninia knotak atu assume umanidade. Maria, tebes duni, hanaran foho Efraim nian, hodi divindade ninia moris hasae tiha ninia dignidade, oan sanak maran sira ema nia kondisaun nian, sai matak fali.\u00a0 Nia, ne\u2019eb\u00e9 ho ninia divindade nia kbiit kria Anju sira, assume forma ema nian iha isin husi kriatura kmanek ida.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>\n<h4>Maria, modelu kontemplativu sira-nian<\/h4>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p><a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Prayerful-Mary.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-17944 alignleft\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Prayerful-Mary-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"255\" srcset=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Prayerful-Mary-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Prayerful-Mary-684x1024.jpg 684w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Prayerful-Mary-768x1150.jpg 768w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Prayerful-Mary-1026x1536.jpg 1026w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Prayerful-Mary-1368x2048.jpg 1368w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Prayerful-Mary-scaled.jpg 1710w\" sizes=\"(max-width: 170px) 100vw, 170px\" \/><\/a>Saun Greg\u00f3rio tau hamutuk li\u00f1a eleisaun Maria nian nu\u2019udar Maromak nia inan (planu biol\u00f3jiku) no ida ne\u2019eb\u00e9 subli\u00f1a konseku\u00e9nsia santidade aas nian (planu espiritu\u00e1l). Durante tinan ba tinan iha Kreda destaka sentidu m\u00edstiku ne\u2019eb\u00e9 halo Maria \u201cfoho sublime\u201d, modelu kontemplativu sira-nian, ka makhorik mision\u00e1riu sira-nian ne\u2019eb\u00e9 haruka ba haklaken Evanjellu iha mundu. Saun Lu\u00eds Maria de Montfort (\u20201716) tau nia an iha perspetiva ida-ne\u2019e, iha ninia orasaun famoza ne\u2019eb\u00e9 aprezenta Maria nu\u2019udar \u201cMaromak nia foho\u201d, fatin hili nanis ba Liafuan nia Enkarnasaun, tutun santidade nian ne\u2019eb\u00e9 hasa\u2019e ba Maromak, ambiente apropriadu ba formasaun sarani no ba transformasaun iha Kristu, bas\u00e1 nia halo atu asimila esp\u00edritu \u201cRahun-Di\u2019ak sira-nian no moris mist\u00e9riu ne\u2019eb\u00e9\u00a0 Na\u2019i Makso\u2019ik kumpri iha foho leten. Ita presiza sita ho modu integr\u00e1l testu \u201cMonfort\u201d nian atu leit\u00f3r sira la lakon kontaktu diretu ho Santu ne\u2019e nia esperi\u00e9nsia haktuir iha orasaun ba Esp\u00edritu:<\/p>\n<p>\u00abIta de\u2019it, liurai lalehan nian no liurai liurai sira nian, haketak mision\u00e1riu sira husi ema lubun boot nune\u2019e m\u00f3s liurai sira. Ita halo sira mutin liu neve Selmon nian, Maromak nia foho, rai fertil no buras, s\u00f3lida no kompakta, iha-ne\u2019eb\u00e9 Maromak hoadmirasaun \u00a0haksolok, horik no hela ba nafatin. Na\u2019i, Maromak lia-loos nian, s\u00e9 mak foho misterioza ne\u2019eb\u00e9 Ita hatudu buat kmanek wain, se la\u2019\u00f3s Maria, Ita-nia Espoza doben? Nia mak foho ne\u2019eb\u00e9 Ita hari\u2019i iha foho aas liu nia tutun (Is 2, 2), ninia fundamentu sira iha foho santu (kf. Sal 87,1). Rahun-di\u2019ak, rahun-diak tebes amlulik sira ne\u2019eb\u00e9 Ita hili nanis no destina atu horik ho Ita iha foho fertil no santa ne\u2019e. Iha ne\u2019e sira sei sai liurai ba nafatin ho dezapegu husi rai no ho elevasaun ba Maromak. Sira sei sai mutuin liu neve, bas\u00e1 kesi an ba Maria, Ita-nia espoza furak totalmente, pura no sala-laek. Sira sei sai riku ho maho-been husi lalehan no husi rai ninia abund\u00e1nsia (kf. Gen 27, 28), ho bensan tempor\u00e1l no rohan-laek ne\u2019eb\u00e9 nakonu iha Maria. Husi foho ne\u2019e nia tutun, hanesan Mois\u00e9s, ho sira-nia orasaun maka\u2019as sira sei hana ho rama funu-faluk sira atu hamonu sira ka konverte sira (kf. Es 17, 8-13). Iha Maromak nia foho ne\u2019e sira sei aprende husi Jez\u00fas Kristu rasik nia futar ibun, ne\u2019eb\u00e9 horik nafatin iha foho ne\u2019e, signifikadu Rahun-Di\u2019ak ualo nian. Iha Maromak nia foho ne\u2019e sira sei nakfilak an ho Kristu hanesan iha Tabor, sei mate ho Nia hanesan iha Kalv\u00e1riu, sei sae ba Lalehan ho Nia hanesan iha Foho Oliveiras\u00bb.<\/p>\n<p>Peregrinu sira ne\u2019eb\u00e9 b\u00e1 Na\u2019i-Feto nia Santu\u00e1riu sei aprende atu hakat husi orasaun ba Maria ba orasaun meditativa ho nia no haree nia konsentra an tomak iha nia Oan, \u201chodi adora no adere\u201d ba Nia. Pasajen ida-ne\u2019e iha import\u00e1nsia teol\u00f3jika no espiritu\u00e1l boot, bas\u00e1 tau hamutuk ligasaun afetiva ba Nia, ita-nia Inan iha orden grasa nian (ne\u2019eb\u00e9 iha prioridade pedag\u00f3jika ida) ho inspirasaun tuir Maria nia ezemplu ne\u2019eb\u00e9 iha primadu valori\u00e1l\/asiol\u00f3jiku.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>\n<h4>Dimensaun kontemplativa moris nian<\/h4>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p><a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Virjen_Silensiu.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-17946 alignright\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Virjen_Silensiu-223x300.jpg\" alt=\"\" width=\"198\" height=\"266\" \/><\/a>Ita moris iha tempu ida komplikasaun nian. Moris sai difisil ba beibeik: funu difisil atu defende buat ne\u2019eb\u00e9 iha import\u00e1nsia aas liu buat hotu: onestidade konxi\u00e9nsia nian, liberdade interi\u00f3r, gostu ba buat simples sira, ksolok orasaun no fraternidade nian. Ita-nia s\u00e9kulu, define nu\u2019udar idade ansiedade nian, moras ida prod\u00fas husi ritmu vertijinozu moris sosi\u00e1l nian no husi laran-triste ne\u2019eb\u00e9 rezulta husi hakarak ka buka maka\u2019as atu iha buat barak, presiza rekupera val\u00f3r esensi\u00e1l: buat ne\u2019eb\u00e9 karde\u00e1l Carlo Maria Martini hanaran &#8220;dimensaun kontemplativa moris nian\u201d. Ema teknol\u00f3jiku, mout iha ritmu dadulas atividade nian no atua iha kultura ida ne\u2019eb\u00e9 mensajen sira laloran sonora r\u00e1diu no televizaun nian ka tela navegasaun Internet nian mai naba-naban, sente nesesidade atu hetan oaze hakmatek nian ida, atu rezerva segmentu ida kontemplasaun nian, baluk ida eternidade nian iha tempu. Iha kultura ida ne\u2019eb\u00e9 nafatin hetan ameasa husi gossip no dispersaun, at\u00e9 lia-bosok no korrupsaun, mane no feto sira ohin nian sente ezij\u00e9nsia atu liga pasadu ho prezente liuhusi mem\u00f3ria mizerik\u00f3rdia nian. Ho tempu ne\u2019eb\u00e9 b\u00e1 oin, \u201cida-idak bele sai instante kualifikadu ida\u201d (K. Barth). No kualidade moris nian ida-ne\u2019e iha-ne\u2019eb\u00e9 ida-idak hetan nia an rasik no relasaun tranxendente ho Kriad\u00f3r, katak ninia an ne\u2019eb\u00e9 hakarak hasoru Maromak moris nian, neses\u00e1ria atu evita sai estra\u00f1u ka manipuladu husi mass media no sira ne\u2019eb\u00e9 uza forsa perzuasaun ho modu okultu.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li>\n<h4>Iha kontemplasaun, hanesan Maria<\/h4>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p><a href=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Madonnadel-solleticoCasiniMasaccio.jpg\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-17947 alignleft\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Madonnadel-solleticoCasiniMasaccio-223x300.jpg\" alt=\"\" width=\"190\" height=\"255\" \/><\/a>Kontempla mai husi liafuan \u2018cum\u2019 no \u2018templum\u2019, implika komu\u00f1aun no espasu sagradu: katak hateke kleur no ho admirasaun ba mundu, templu Maromak nian. Teilhard de Chardin f\u00f3 hanoin katak mundu mak &#8220;ambiente divinu&#8221;: la lori de\u2019it ain-fatin \u201cPessoa Trindade\u201d nian, maib\u00e9 sai espasu alargadu ba santifikasaun rasik. Dualizmu lori ba konseku\u00e9nsia moris oin rua ba Sarani leigu sira: ida sagradu kultu nian no ida profana serbisu nian. Teilhard rezolve problema kona-ba \u201cnaha patraun na\u2019in rua\u201d evanj\u00e9liku no tradision\u00e1l (kf. Mt 6,24) hodi propoin \u201ckomu\u00f1aun ho Maromak liuhusi rai\u201d. Labele konsidera Maromak no mundu nu\u2019udar opozisaun, hanesan sagradu no profanu (sala de\u2019it mak profanu), bas\u00e1 hodi Kriasaun nia kbiit no liuliu hodi Enkarnasaun nian, la iha buat ida profanu, iha rai ne\u2019e, ba ema ne\u2019eb\u00e9 hatene haree. Iha kontr\u00e1riu, buat hotu sagradu ba ema ne\u2019eb\u00e9 hatene distinge, iha kriatura ida-idak, part\u00edkula katak nia eleitu\/a no iha nia iha atrasaun ba Kristu ne\u2019eb\u00e9 hein atu to\u2019o iha realizasaun. Ho Maromak nia tulun, presiza reko\u00f1ese korrelasaun, f\u00edzika m\u00f3s, ne\u2019eb\u00e9 liga ita-nia serbisu ba Reinu Lalehan nia edifikasaun [\u2026] no, hodi sai husi Kreda atu b\u00e1 iha sidade ne\u2019eb\u00e9 tarutu boot, ita iha sei sente katak iha moris iha Maromak. Moris nune\u2019e hatudu katak kontemplasaun la\u2019\u00f3s halai sees ne\u2019eb\u00e9 halo ita dook ka estra\u00f1u, maib\u00e9 komponente ida asaun nian, maski nafatin presiza iha nesesidade atu rezerva espasu ida maizumenus luan, tuir ida-idak nia vokasaun, ba \u201cenkontru ho Maromak\u201d. Momentu ne\u2019e la\u2019\u00f3s atu halo reflesaun ho ideia abstrata sira, maib\u00e9 atu realiza reflesaun domin nian kona-ba esperi\u00e9nsia Maromak nian iha ist\u00f3ria salvasaun no iha ist\u00f3ria peso\u00e1l no eklezi\u00e1l. Ohin loron presiza hametin liut\u00e1n konviksaun katak kontemplasaun la\u2019\u00f3s &#8220;hortus conclusus&#8221; (jardim fechado) rezerva ba mane no feto konventu nian, maib\u00e9 atitude indispensavel no prerogativa esensi\u00e1l ba sarani sira ne\u2019eb\u00e9 la\u2019o iha lur\u00f3n sira mundu nian. Ita nota iha ist\u00f3ria Salvasaun, evolusaun ida iha-ne\u2019eb\u00e9 Maromak nia prezensa iha mundu hakat husi vizaun univers\u00e1l ba konsentrasaun kualitativa. Iha in\u00edsiu sentidu relijiozu ne\u2019eb\u00e9 la para atu buras, haree Maromak prezente iha lalehan no rai, iha rai-tarutu no rai-lakan, iha foho no iha ai-hun boboot sira. Hafoin fatin prezensa nian mak templu Salomaun nian, maski Israelita sira komprende katak fatin ne\u2019e labele hakohak Na\u2019i Kbiit-Na\u2019in no Rohan-laek iha nia laran (kf. Is 66, 1-2). Ikus nian, Maromak lori ba oin umanizasaun no interiorizasaun ninia prezensa nian: liuhusi ninia Esp\u00edritu prezente iha ema sira nia fuan (Ez 36, 26-27; Jer 31, 33). Promesa ne\u2019e realiza ho modu evidente iha feto ida: iha Virjen Nazar\u00e9 nian, iha-ne\u2019eb\u00e9 Esp\u00edritu ne\u2019eb\u00e9 Maromak leten aas b\u00e1, haruka atu nia sai templu Par\u00e1klitu nian no Liafuan halo an ba ema nia inan (kf. Lc 1, 31-35). Tuir ida-nee, komunidade sarani tomak sai \u201cMaromak nia templu\u201d, ne\u2019eb\u00e9 Esp\u00edritu horik b\u00e1 (kf. 1Cor 3, 16-17). Maib\u00e9, templu definitivu mak Kristu (kf. Jo 2, 19-21), bas\u00e1 nia kumpri ho modu aas liu funsaun Santu\u00e1riu nian nu\u2019udar fatin enkontru nian ho Maromak. Nune\u2019e, ita hetan Maromak iha sas\u00e1n sira, iha ist\u00f3ria, iha ema sira, iha Kristu. Kontemplasaun sai matan nakloke ba eventu estraordin\u00e1riu sira no ba moris loroloron nian, espasu akollimentu Maromak Trindade nian ne\u2019eb\u00e9 hatudu an iha nia. Iha ambiente ne\u2019e mak sai tasak movimentu responsori\u00e1l simun nian ne\u2019eb\u00e9 fila ba Aman no husi Nia mak buat hotu mosu mai (exitus-reditus). Ita bele hasai konkluzaun nune\u2019e: kontemplasaun, tanba nia fundamentu mak Kristu ne\u2019eb\u00e9 halo an ba ema no iha Esp\u00edritu santifikad\u00f3r, nia hamoris no suporta ema sira nia ist\u00f3ria, hodi halo sira sai invizivel nia sasin iha faktu vizivel ordin\u00e1riu moris loroloron nian. Kona-ba ne\u2019e, Maria mak sin\u00e1l aas liu no loos liu.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">*** Stefano De Fiores***<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maria &#8220;foho&#8221; kontemplasaun nian Ist\u00f3ria Israel nian hanorin katak Maromak hili atu hatudu an iha foho sira, hanesan Horeb (Ex 3,1-5) ka Sinai (Ex 19, 2) ka foho-oan Siaun, iha-ne\u2019eb\u00e9 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17952,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[843,974],"class_list":["post-28236","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nai-feto","tag-kontemplasaun","tag-maria"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28236"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28236\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}