{"id":30812,"date":"2025-10-04T20:36:52","date_gmt":"2025-10-04T11:36:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/?p=30812"},"modified":"2025-10-04T20:38:43","modified_gmt":"2025-10-04T11:38:43","slug":"seminar-patto-educativo-global-tuir-sistema-preventivo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/seminar-patto-educativo-global-tuir-sistema-preventivo\/","title":{"rendered":"Seminar: \u201cPatto educativo global tuir sistema preventivo\u201d"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-30817 size-jnews-750x375\" src=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Immagine-WhatsApp-2025-10-04-ore-10.57.03_5abbd5fa-750x375.jpg\" alt=\"\" width=\"750\" height=\"375\" srcset=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Immagine-WhatsApp-2025-10-04-ore-10.57.03_5abbd5fa-750x375.jpg 750w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Immagine-WhatsApp-2025-10-04-ore-10.57.03_5abbd5fa-360x180.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/p>\n<p>Ir. Julia Fernandes, FMA hetan oportunidade hodi haklean hamutuk ho professore sira kona ba patto educativo global, ne\u2019ebe husik hela husi maktoban Papa Francisco iha dia 12 setembro 2019 ba aliansa ida entre sira hotu ne\u2019eb\u00e9 serbisu iha \u00e1rea edukasaun no kultura nian, ho objetivu atu muda mundu liuhusi edukasaun, arte, divertimentu, desportu, nst.<\/p>\n<p>Patto educativo global konvida edukad\u00f3r sira atu sai sasin no protagonista iha aldeia edukativo ne\u2019eb\u00e9 \u00a0\u00a0hetan formasaun adekuadu hodi kolabora atu harii <em>&#8220;aldeia edukativa&#8221;<\/em> la&#8217;\u00f3s de&#8217;it nu&#8217;udar <em>&#8220;profes\u00f3r&#8221; <\/em>maib\u00e9 m\u00f3s hanesan <em>&#8220;sasin&#8221;<\/em> sira hosi &#8220;kultura enkontru nian&#8221;. Estudante sira iha direitu atu &#8220;haree&#8221; sasin sira iha sira nia profes\u00f3r sira. Edukasaun la&#8217;\u00f3s transmisaun de&#8217;it husi ko\u00f1esimentu, maib\u00e9 pasajen husi moris ida hodi &#8220;Hanorin oins\u00e1 atu hanoin, oins\u00e1 atu sente di&#8217;ak, no akompa\u00f1a sira oinsa atu halo. Edukasaun tuir Don Bosco nia hanoin katak edukasaun mak buat ruma fuan nian, iha nebe Maromak deit mak na\u2019in no ita sei la konsegue halo buat ruma ba nia, tamba Maromak mak bele fo savi ba ita atu loke ema ne\u2019e nia fuan\u00bb. \u00a0Tan ne\u2019e iha ambiente edukativo Salesiano, Edukador sira presisa eduka integralmente, hodi anima, hela ho labarik sira, iha kampu, aula no iha fatin rekreasaun hodi nunka husik estudante sira hela ka halimar mesak maibe iha nafatin oportunidade atu kuinese no diriji ba dalan ne\u2019eb\u00e9 loos.<\/p>\n<p>Formasaun ohin tulun liu tan profesore sira atu \u201csimu Patto Educativo Global iha estilu Sistema preventivu nian, hodi servisu iha rede ho Familia Saleziana, Instituisaun sira no ajensia educativa nasional e internasional, interkultural, interrelijiozu no interkongregasional\u201d, hodi koko tau iha pratika Empe\u00f1u hitu husi Pato Educativo Global: 1. <strong>Tau ema iha\/nu\u2019udar sentru<\/strong> Iha ita nia prosesu edukasaun nian, tenke tau ema nudar sentru, atu bele hasai ninia espesifisidade no ninia kapasidade atu iha relasaun ho ema seluk no kontra kultura nebe gosta soe soe deit. 2. <strong>Rona Jerasaun foun sira<\/strong> Rona labarik sira nia lian, adolexente no foinsae sira, atu harii hamutuk futuru ida justisa no paz nian no ema ida-idak hetan moris ne\u2019ebe digno. 3. <strong>Promove feto sira <\/strong>Favorese partisipasaun ativa ba labarik no foinsae feto sira iha edukasaun. 4. <strong>Familia nia responsabilidade,<\/strong> Familia mak edukador primeiro no sujeitu importante liu ba oan sira nia edukasaun.\u00a0 5. <strong>Nakloke ba ospitalidade, <\/strong>Eduka no eduka-an rasik atu hatene simu, nakloke ba sira nebe vulneravel no marzinalizadus 6. <strong>Hafoun Ekonomia no politika,<\/strong> Estuda modu foun atu komprende ekonomia, politika, kresimentu no progresu, atu serbi ema no familia umanidade tomak tuir prespetiva ekolojia integral nian. 7. <strong>Tau matan\/proteje ba uma komun,<\/strong> Proteje no kultiva ita nia uma komun, proteje ninia rekursu sira, hakiak estilu moris ida nebe sobrio no fokus liu ba enerjia renovavel (foun nafatin) no respeitu ba ambiente.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-30813 size-jnews-750x375\" src=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Immagine-WhatsApp-2025-10-04-ore-14.18.43_841c18f1-750x375.jpg\" alt=\"\" width=\"750\" height=\"375\" srcset=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Immagine-WhatsApp-2025-10-04-ore-14.18.43_841c18f1-750x375.jpg 750w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Immagine-WhatsApp-2025-10-04-ore-14.18.43_841c18f1-360x180.jpg 360w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Immagine-WhatsApp-2025-10-04-ore-14.18.43_841c18f1-1140x570.jpg 1140w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/p>\n<p>Ho Patto Educativo Global Amo Papa Fransisco hakarak promove renovasaun iha empenhu ba edukasaun labarik no foinsae sira nian, la\u2019os deit iha institusaun eskolastika formal nian, maibe mos iha ambiente edukativu sira nebe n\u00e3o formal, hanesan sentru juvenil sira, grupo sira i asosiasaun sira; iha familia no iha komunidade. Iha parte seluk, Amo papa mos hakarak halakan fila fali edukador sira nia dedikasaun hodi \u201cRekonstrui\/harii fila fali Patto Educativa Global\u201d, tanba Amo Papa iha hakarak atu ema hotu tau hamutuk sira nia esforsu iha aliansa educativa ida nebe luan liu tan, iha kapasidade atu forma individu sira nebe maduro iha kapasidade atu supera (hakat liu) divizaun sira no konflitu sira no forma fila tali relasaun ba umanidade ida nebe fraternu liu tan.<\/p>\n<p>Tan ne\u2019e Patto edukativo global lao diak tebes ho sistem preventivu tamba Iha ambiente educativo salesiano, \u201casiste&#8221; katak akompa\u00f1a labarik no foin-sa&#8217;e sira, hela iha sira leet, apresia buat ne&#8217;eb\u00e9 sira iha, rona buat ne&#8217;eb\u00e9 sira rona hodi tulun sira atu buras iha ema nia dimensaun hotu ho <strong>Fuan EDUKADOR<\/strong> nebe fo tulun : tamba \u00ablabarik sira nia <strong>matan <\/strong>hateke BA EDUKADOR sira, nudar presenza aman, inan ka bin-maun iha sira leet\u00bb Matan atu hare no <strong>Liman<\/strong> atu serbisu \u00ablabarik sira presisa liman ida nebe diak atu tau matan ba sira, gia sira ba virtude diak, hadook sira husi buat at)\u00bb<strong> Kakutak <\/strong>atu hanoin no halo diak ba estudante sira, preukupa ba sira nia klamar atu buka sira sai sarani diak no cidadaun onesto \u00ab fo mai hau klamar buat seluk lori ba\u00bb<\/p>\n<p>Ir. Julia apresia tebes ba diretora da escola no profesor sira ne\u2019eb\u00e9 iha hakarak boot no ho disponibilidade tomak atu hetan gia no tulun hodi bele \u00a0kontinua haklean patto educativo global tuir estilu edukativo salesiano hodi nune\u2019e moris paixaun liu tan ba sira nia misaun no foti ho responsabilidade sira nia empenhu konkretu atu kontinua halo diak liu tan iha kampu edukativo ho domin no fuan Don Bosco; sai mestri, belun no edukador kualidade hodi prepara jerasaun foun ho esperansa atu bele sai ema diak, tasak no pronto atu fo sira nia kontribuisaun hodi harii sosiedade ida nebe umano liu tan. Formasaun ne\u2019eb\u00e9 realiza ho dinamika kreativo ne\u2019eb\u00e9 la halo kole maibe sente tempo liu lalais deit. Formasaun remata ho avisu sira nebe presisa fo atensaun liu tan husi diretora da escola.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Ir. Julia Fernandes, FMA<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ir. Julia Fernandes, FMA hetan oportunidade hodi haklean hamutuk ho professore sira kona ba patto educativo global, ne\u2019ebe husik hela husi maktoban Papa Francisco iha dia 12 setembro 2019 ba [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":30814,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"10","parallax":"1","layout":"no-sidebar-narrow","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","number_popup_post":"1","show_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"\ud835\udc70\ud835\udc93. \ud835\udc71\ud835\udc96\ud835\udc8d\ud835\udc8a\ud835\udc82 \ud835\udc6d\ud835\udc86\ud835\udc93\ud835\udc8f\ud835\udc82\ud835\udc8f\ud835\udc85\ud835\udc86\ud835\udc94 \ud835\udc6d\ud835\udc74\ud835\udc68 \ud835\udc89\ud835\udc82\ud835\udc8d\ud835\udc82\u2019\ud835\udc90 \ud835\udc94\ud835\udc86\ud835\udc8e\ud835\udc8a\ud835\udc8f\ud835\udc82\ud835\udc93 \ud835\udc83\ud835\udc82 \ud835\udc91\ud835\udc93\ud835\udc90\ud835\udc87\ud835\udc86\ud835\udc94\ud835\udc94\ud835\udc90\ud835\udc93\ud835\udc86\ud835\udc94 \ud835\udc89\ud835\udc96\ud835\udc94\ud835\udc8a \ud835\udc6c\ud835\udc94\ud835\udc8c\ud835\udc90\ud835\udc8d\ud835\udc82 \ud835\udc74\ud835\udc82\ud835\udc93\ud835\udc8a\ud835\udc82 \ud835\udc68\ud835\udc96\ud835\udc99\ud835\udc8a\ud835\udc8d\ud835\udc8a\ud835\udc82\ud835\udc85\ud835\udc90\ud835\udc93\ud835\udc82, \ud835\udc6b\ud835\udc8a\ud835\udc8d\ud835\udc8a 04 \ud835\udc90\ud835\udc96\ud835\udc95\ud835\udc96\ud835\udc83\ud835\udc93\ud835\udc90 2025"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[596],"class_list":["post-30812","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fma-news","tag-formasaun-professores"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30812","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30812"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30812\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30819,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30812\/revisions\/30819"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30812"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30812"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30812"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}