{"id":31200,"date":"2025-12-28T15:58:27","date_gmt":"2025-12-28T06:58:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/?p=31200"},"modified":"2025-12-28T15:58:27","modified_gmt":"2025-12-28T06:58:27","slug":"mensajen-urbi-et-orbi-husi-santo-padre-papa-leao-xiv","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/mensajen-urbi-et-orbi-husi-santo-padre-papa-leao-xiv\/","title":{"rendered":"Mensajen \u201cURBI ET ORBI\u201d husi Santo Padre Papa Le\u00e3o XIV"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-31204  alignright\" src=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/images.jpeg\" alt=\"\" width=\"474\" height=\"266\" \/><\/p>\n<p><strong><em>Maun alin doben sira<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Mai ita hotu haksolok iha Na&#8217;i: ita-nia Maksoin moris ona iha mundu. Ohin dame loos tun mai ita husi lalehan&#8221; <em>(Ant\u00edfona Entrada ba Missa vespertina natal nian)<\/em>. Nune\u2019e liturjia hananu iha kalan Nat\u00e1l nian, no\u00a0 halian iha kreda tomak anunsio Bel\u00e9m nian: Oan ne\u2019eb\u00e9 moris husi Maria Virjen mak Kristu ita Na\u2019i, ne\u2019eb\u00e9 Aman haruka atu soi ita husi sala no mate. Nia mak ita-nia dame, Ida ne\u2019eb\u00e9 man\u00e1n \u00f3diu no inimigu ho Maromak nia domin mizerik\u00f3rdia nian. Tanba razaun ida-ne\u2019e, \u201cNai nia Moris mak Moris dame nian\u201d <em>(S. Le\u00e3o Magno, Serm\u00f3n 26)<\/em>.<\/p>\n<p>Jesus moris iha bibi luhan ida tanba la iha fatin ba Nia. Bainhira Nia moris, Nia inan Maria \u00abfalun Nia ho hena no tau Nia iha balada han-fatin\u00bb <em>(cf. Lucas 2,7).<\/em> Maromak nia Oan-Mane, ne&#8217;eb\u00e9 liuhusi Nia buat hotu realiza, ema la simu nia, no Ninia toba fatin maka fatin ne&#8217;eb\u00e9 kiak, anim\u00e1l sira nian.<\/p>\n<p>Aman nia Liafuan rohan-laek, ne\u2019eb\u00e9 lalehan labele rai, hili atu mai iha mundu ho dalan ida-ne\u2019e. Tanba domin, nia hili atu moris husi feto ida, atu fahe ita-nia umanidade; tanba domin, nia simu pobreza no rejeisaun no identifika ho sira ne&#8217;eb\u00e9 ema rejeita no esklui.<\/p>\n<p>Iha Jez\u00fas nia moris, mosu daudaun ona hilin fundament\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 sei gia Maromak nia Oan-Mane nia moris tomak, to\u2019o nia mate iha kr\u00fas: hilin atu la husik ita lori salan nia todan, maib\u00e9 atu lori ba ita, atu lori ba nia an rasik. S\u00f3 Nia de\u02bcit mak bele halo ida-ne\u02bce. Maib\u00e9 iha tempu hanesan, nia hatudu saida maka ita de&#8217;it maka bele halo: ita ida-idak asume ita nia responsabilidade rasik. Sim, tanba Maromak, ne\u2019eb\u00e9 kria ona ita se lah\u00f3 ita, labele salva se ita lah\u00f3 ita <em>(kf. Saun Agostinho, Serm\u00f3n 169, 11, 13),<\/em> katak lah\u00f3 ita-nia vontade livre atu hadomi. Ema ne\u2019eb\u00e9 la hadomi, nia la hetan salvasaun; nia lakon. No ema ne\u2019eb\u00e9 la hadomi nia maun-alin ne\u2019eb\u00e9 nia haree, labele hadomi Maromak ne\u2019eb\u00e9 nia la haree <em>(cf. 1 Jo\u00e3o 4:20).<\/em><\/p>\n<p>Maun-alin sira, ida-ne\u2019e mak dalan ba dame: responsabilidade. Se ita ida-idak\u2014iha nivel hotu-hotu\u2014duk\u00e9 f\u00f3 sala ba ema seluk, uluknanai reko\u00f1ese ita-nia falta rasik no husu perdaun ba Maromak, no ho tempu hanesan tau ita-nia an iha ema sira ne\u2019eb\u00e9 terus nia fatin, hatudu solidariedade ba sira ne\u2019eb\u00e9 fraku no oprimidu, entaun mundu sei muda.<\/p>\n<p>Jez\u00fas Kristu mak ita-nia dame, uluknanain tanba nia liberta ita husi sala, hafoin tanba Nia hatudu dalan mai ita atu ultrapasa konflitu sira, husi ida interpeso\u00e1l to\u2019o \u00a0ida internasion\u00e1l. La ho fuan ne\u2019eb\u00e9 livre husi sala, fuan ne\u2019eb\u00e9 hetan perdua, ita labele sai mane no feto dame nian no dame-na\u2019in. Ne\u2019e mak Jesus moris iha Bel\u00e9m no mate iha cruz: atu liberta ita housi sala. Nia mak Maksoin. Ho nia grasa, ita ida-idak bele no tenke halo ita-nia parte hodi rejeita \u00f3diu, viol\u00e9nsia, opozisaun, no pratika di\u00e1logu, dame, no rekonsiliasaun nian.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-31202 size-full\" src=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/cq5dam.thumbnail.cropped.750.422-1-2.jpeg\" alt=\"\" width=\"750\" height=\"422\" srcset=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/cq5dam.thumbnail.cropped.750.422-1-2.jpeg 750w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/cq5dam.thumbnail.cropped.750.422-1-2-300x169.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/p>\n<p>Iha loron festa ida-ne\u2019e, ha\u2019u hakarak hato\u2019o kumprimentu kalorosu no paternal ba sarani sira hotu, liuliu ba sira ne\u2019eb\u00e9 hela iha M\u00e9diu Oriente, ne\u2019eb\u00e9 foin lalais ne\u2019e ha\u2019u vizita iha ha\u2019u-nia viajen apost\u00f3lika dahuluk. Ha&#8217;u rona ona sira nia tauk no ha&#8217;u hatene didi&#8217;ak sira nia sentimentu impotensia nian hasoru din\u00e1mika pod\u00e9r nian ne&#8217;eb\u00e9 maka sira ultrapasa. Kosok-oan ne\u2019eb\u00e9 ohin moris iha Bel\u00e9m mak Jez\u00fas rasik ne\u2019ebe dehan: \u201cHa\u2019u fo hatene buat ne\u2019e ba imi atu imi hetan dame. Iha mundu imi sei hetan susar barak; maibe imi aten berani ba, basa Ha\u2019u manan tiha mundu!\u201d (Jo 16,33).<\/p>\n<p>Husi Nia ita invoka justisa, dame, no estabilidade ba L\u00edbanu, Palestina, Israel, no S\u00edria, hodi fiar iha liafuan divinu sira-ne\u2019e: \u201cPratika justisa sei lori dame. Hodi f\u00f3 onra ba justisa sei lori trankuilidade no seguransa ba nafatin\u201d (Is 32,17).<\/p>\n<p>Ba Liurai Dame nian, ita entrega kontinente europeu tomak, husu ba Nia atu kontinua inspira esp\u00edritu komunidade no kolaborasaun nian, fi\u00e9l ba nia abut no ist\u00f3ria sarani, apoiante no akollidu ba sira ne&#8217;eb\u00e9 presiza. Ita reza liuliu ba povu Ukr\u00e1nia nian ne&#8217;eb\u00e9 hetan tortura: atu kilat sira nia barullu para, no atu parte sira ne&#8217;eb\u00e9 envolve, hetan apoiu hosi kompromisu hosi komunidade internasion\u00e1l, hetan korajen atu envolve iha di\u00e1logu sinseru, diretu no respeitu.<\/p>\n<p>Husi kosok Oan Bel\u00e9m nian, ita husu dame no konsolasaun ba v\u00edtima sira funu hotu ne&#8217;eb\u00e9 la&#8217;o iha mundu, liuliu sira ne&#8217;eb\u00e9 ema haluha; no ba sira ne&#8217;eb\u00e9 maka sofre tanba injustisa, instabilidade pol\u00edtika, persegisaun relijioza, no terorizmu. Ha&#8217;u hanoin liuliu ita-nia maun-alin sira iha Sudaun, Sudaun-S\u00fal, Mali, Burkina Faso, no Rep\u00fablika Demokr\u00e1tika Kongo.<\/p>\n<p>Iha loron ikus Jubileu Esperansa nian ne\u2019e, mai ita reza ba Maromak halo-An ba ema, ba povu doben Haiti nian, atu forma viol\u00e9nsia hotu-hotu bele para iha nasaun no atu progresu bele halo iha dalan dame no rekonsiliasaun nian.<\/p>\n<p>Atu Jesus Kosok Oan inspira ema hotu ne\u2019eb\u00e9 iha responsabilidade pol\u00edtika iha Am\u00e9rika Latina, atu nune\u2019e, ho dezafiu barak ne\u2019ebe sira hasoru, bele iha espasu ba di\u00e1logu ba bem kom\u00fan, no la\u2019\u00f3s ba prejuizu ideol\u00f3jiku no partid\u00e1riu sira.<\/p>\n<p>Ita husu ba Liurai dame nian atu f\u00f3 naroman ba Myanmar ho futuru rekonsiliasaun nian: atu f\u00f3 fali esperansa ba jerasaun foun sira, orienta povu Birm\u00e1nia tomak iha dalan dame nian, no atu akompa\u00f1a sira ne&#8217;eb\u00e9 moris laiha uma, seguransa, ka konfiansa ba futuru.<\/p>\n<p>Ita husu ba nia atu restaura amizade antigu entre Tail\u00e1ndia no Kamboja no atu garante katak parte sira ne&#8217;eb\u00e9 envolve kontinua serbisu ba rekonsiliasaun no dame.<\/p>\n<p>Ita m\u00f3s entrega ba nia povu \u00c1zia S\u00fal no Ose\u00e1nia nian, ne&#8217;eb\u00e9 hetan koko maka&#8217;as hosi dezastre natur\u00e1l sira foin lalais ne&#8217;e no devastadora, ne&#8217;eb\u00e9 afeta maka&#8217;as populasaun tomak. Hasoru provasaun sira-ne&#8217;e, ha&#8217;u konvida ema hotu atu hafoun ho konviksaun ita-nia kompromisu hamutuk atu tulun sira ne&#8217;eb\u00e9 terus.<\/p>\n<p><strong>Maun-alin doben sira,<\/strong><\/p>\n<p>Iha nakukun kalan nian, \u00abnaroman loos ne\u2019eb\u00e9 f\u00f3 naroman ba ema hotu mai iha mundu\u00bb (Jo 1,9), maib\u00e9 \u00abnia povu rasik la simu Nia\u00bb (Jo 1,11). Keta monu ita ba indiferensa hasoru sira ne&#8217;eb\u00e9 terus, tanba Maromak la&#8217;\u00f3s indiferente ba ita nia miz\u00e9ria sira.<\/p>\n<p>Hodi sai ema, Jez\u00fas foti ba nia An rasik ita-nia frajilidade, nia identifika ho ita ida-idak: ho sira ne\u2019eb\u00e9 la iha buat ida no lakon buat hotu, hanesan abitante sira Gaza nian; ho sira ne&#8217;eb\u00e9 maka hamlaha no kiak, hanesan povu I\u00e9men; ho sira ne&#8217;eb\u00e9 halai hosi sira nia rai hodi buka futuru iha fatin seluk, hanesan refujiadu no migrante barak ne&#8217;eb\u00e9 atravesa Mediter\u00e1neu ka halo viajen iha kontinente Am\u00e9rika; ho sira ne&#8217;eb\u00e9 lakon sira nia serbisu no ho sira ne&#8217;eb\u00e9 buka hela serbisu, hanesan joven barak ne&#8217;eb\u00e9 luta atu hetan serbisu; ho sira ne&#8217;eb\u00e9 hetan esplorasaun, hanesan traballad\u00f3r barak liu ne&#8217;eb\u00e9 hetan sal\u00e1riu ki&#8217;ik; ho sira ne\u2019eb\u00e9 iha prizaun no dala barak moris iha kondisaun dezumanu.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-31203 size-jnews-750x375\" src=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/cq5dam.thumbnail.cropped.750.422-2-2-750x375.jpeg\" alt=\"\" width=\"750\" height=\"375\" srcset=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/cq5dam.thumbnail.cropped.750.422-2-2-750x375.jpeg 750w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/cq5dam.thumbnail.cropped.750.422-2-2-360x180.jpeg 360w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/p>\n<p>Invokasaun dame nian husi rai ida-idak bele to\u2019o iha Maromak nia fuan, hanesan poeta ida hakerek:<\/p>\n<p><strong>&#8220;La&#8217;\u00f3s dame hosi sesarfogu ida,<\/strong><\/p>\n<p>la iha vizaun kona-ba asu-fuik no bibi-malae,<\/p>\n<p>maib\u00e9 liuliu<\/p>\n<p>hanesan sentimentu iha fuan bainhira emosaun hotu.<\/p>\n<p>no ema ida bele ko&#8217;alia de&#8217;it kona-ba kolen boot.<\/p>\n<p>Maibe ida-ne&#8217;e mai<\/p>\n<p>hanesan ai-funan fuik sira,<\/p>\n<p>derrepente, tanba kampu<\/p>\n<p>presiza ida-ne&#8217;e: dame selvatika.&#8221;<\/p>\n<p>Iha loron santo ida ne\u2019e, mai ita loke ita nia fuan ba ita nia maun alin sira ne\u2019eb\u00e9 susar no terus. Hodi halo nune\u2019e, ita loke ba Kosok-Oan Jez\u00fas, ne\u2019eb\u00e9 simu ita ho liman nakloke no revela mai ita ninia divindade: \u00abAtu sira hotu ne\u2019eb\u00e9 simu Nia, Nia haraik kbiit hodi sai Maromak nia oan sira\u00bb (Jo 1,12).<\/p>\n<p>Loron balu tan, sei remata tinan jubileu nian. Odamatan Santu sira sei taka, maib\u00e9 Kristu, ita-nia esperansa, hela nafatin ho ita! Nia mak Odamatan ne\u2019eb\u00e9 nakloke nafatin ne\u2019eb\u00e9 lori ita ba moris Divina. Ida-ne&#8217;e maka mensajen ksolok loron ida-ne&#8217;e nian: Labarik ne&#8217;eb\u00e9 moris maka Maromak ne\u2019ebe halo-An ba ema; Nia mai la\u2019\u00f3s atu tesi-lia, maib\u00e9 atu salva; Ninia mai la&#8217;\u00f3s apar\u00e9nsia ne&#8217;eb\u00e9 imediata; Nia mai atu hela no f\u00f3 nia An. Iha Nia, kanek hotu kura no fuan hotu hetan konfortu no dame. &#8220;Natal, Natal mak Natal dame nian.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Ha&#8217;u dezeja ho laran tomak ba ema hotu Nat\u00e1l ida ne&#8217;eb\u00e9 serenu no santu!<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Fonte: Vatican News<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maun alin doben sira &#8220;Mai ita hotu haksolok iha Na&#8217;i: ita-nia Maksoin moris ona iha mundu. Ohin dame loos tun mai ita husi lalehan&#8221; (Ant\u00edfona Entrada ba Missa vespertina natal [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":31201,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"format":"standard","override":[{"template":"10","parallax":"1","layout":"no-sidebar-narrow","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"float","share_float_style":"share-normal","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","post_calculate_word_method":"str_word_count","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_comment_section":"1","number_popup_post":"1","show_post_related":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsored by","disable_ad":"0","subtitle":"\ud835\udc75\ud835\udc82\ud835\udc95\ud835\udc82\ud835\udc8d 25 \ud835\udc85\ud835\udc86\ud835\udc9b\ud835\udc86\ud835\udc8e\ud835\udc83\ud835\udc93\ud835\udc96 2025, \ud835\udc89\ud835\udc96\ud835\udc94\ud835\udc8a \ud835\udc83\ud835\udc82\ud835\udc8d\ud835\udc8c\ud835\udc82\ud835\udc96\ud835\udc8f \ud835\udc94\ud835\udc86\ud835\udc8f\ud835\udc95\ud835\udc93\ud835\udc82\ud835\udc8d \ud835\udc69\ud835\udc82\ud835\udc94\ud835\udc8a\ud835\udc8d\ud835\udc8a\ud835\udc8c\ud835\udc82 \ud835\udc7a\ud835\udc82\ud835\udc96\ud835\udc8f \ud835\udc77\ud835\udc86\ud835\udc85\ud835\udc93\ud835\udc90 \ud835\udc7d\ud835\udc82\ud835\udc95\ud835\udc8a\ud835\udc8c\ud835\udc82\ud835\udc8f\ud835\udc96, \ud835\udc79\ud835\udc90\ud835\udc8e\ud835\udc82 \ud835\udc70\ud835\udc95\ud835\udc82\ud835\udc8d\ud835\udc8a\ud835\udc82"},"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-31200","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-husi-kreda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31200"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31205,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31200\/revisions\/31205"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}