{"id":338,"date":"2012-10-06T06:50:29","date_gmt":"2012-10-06T04:50:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/?p=338"},"modified":"2012-10-06T06:50:29","modified_gmt":"2012-10-06T04:50:29","slug":"don-bosco-edukador-modelu-ba-familia-saleziana-tomak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/don-bosco-edukador-modelu-ba-familia-saleziana-tomak\/","title":{"rendered":"Don Bosco edukad\u00f3r, modelu ba Fam\u00edlia Saleziana tomak"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Fam\u00edlia Saleziana husi komunidade SDB no FMA nia prezensa tomak, ohin halibur iha SDB Comoro ba loron anu\u00e1l Fam\u00edlia Saleziana nian. Enkontru hah\u00fa ho tema formativu ida: Don Bosco edukad\u00f3r modelu ba Fam\u00edlia Saleziana tomak, ne\u2019eb\u00e9 \u00a0hato\u2019o husi padre Artur Guilhermino A.P. SDB, provinsi\u00e1l SDB Portugal nian. Tema ne\u2019e la&#8217;o ho tinan daruak preparasaun bisenten\u00e1riu Don Bosco nia moris nian. Edukasaun maka dezafiu boot ba\u00a0 ita hotu. No Don Bosco konsege man\u00e1n dezafiu ne\u2019e to\u2019o edukasaun nia tutun aas liu: \u201cSantidade\u201d. Nune\u2019e ita iha Mestre di\u2019ak ida. Oras ne\u2019e maka ita-nia tempu atu halo futuru. Joven sira maka futuru maib\u00e9 futuru iha ita-nia liman, inan-aman no edukad\u00f3r sira. Dezafiu ba ita atu halo Don Bosco nia pedagojia sai ita-nian.<\/p>\n<p>Konfere tuirmai ne\u2019e parte husi ninia palestra ba membru sira Fam\u00edlia Saleziana nian:<\/p>\n<p>  <!--more-->  <\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Enkontru hah\u00fa ho pergunta ida: <em><strong>\u201cEduka iha Fam\u00edlia Saleziana: profisaun no\/ka vokasaun karizm\u00e1tika?\u201d <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">La\u2019\u00f3s difisil atu hat\u00e1n: buat rua ne\u2019e hotu. Nu\u2019udar edukad\u00f3r ita tenke sai profision\u00e1l ka kompetente, hatene s\u00e1 mak halo no tan s\u00e1 hili no halo dalan ne\u2019e. Se iha opsaun profision\u00e1l ne\u2019e iha esp\u00edritu karizm\u00e1tiku ne\u2019eb\u00e9 lori ita atu halo misaun edukativa nu\u2019udar edukasaun integr\u00e1l, inkluziva ho kbiit atu haburas ema nia dimensaun hotu, entaun ita bele dehan katak ita ema profision\u00e1l di\u2019ak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Salezianu sira hah\u00fa nafatin ho mehi tinan sia nian, testu simb\u00f3liku ida ne\u2019eb\u00e9 hato\u2019o mai ita buat barak, iha profundidade boot, nu\u2019udar bee-matan moris ba ita-nia vida saleziana. Presiza lee mehi ne\u2019e, halo lectio salezianu atu kontestualiza Don Bosco nia moris atu hetan esplikasaun kona-ba nia hahalok hodi atualiza fali ohin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Edukad\u00f3r sira iha Fam\u00edlia Saleziana<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uluknana&#8217;i iha ita-nia knaar labele hasai dimensaun evanzelijadora. Don Bosco nia obra hah\u00fa ho katekeze. Ita iha konviksaun katak ita-nia servisu edukativu hakat liu hanorin no ensinu. Ita-nia asaun edukativa iha nafatin finalidade evanjelizadora. Iha Don Bosco nia sistema iha trip\u00e9: razaun, relijiaun, amabilidade.\u00a0 Relijiaun inklui iha trip\u00e9. Se ita hasai relijiaun ita  halai sai husi estrada.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hafoin, edukad\u00f3r\/a sira iha Fam\u00edlia Saleziana<strong><\/strong> tenke iha sintonia interi\u00f3r ho Don Bosco nia estilu no hanoin edukativu. Nune\u2019e presiza ko\u00f1ese, komprende, dialoga ho Don Bosco.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Edukad\u00f3r\/a sira iha komprensaun katak sira-nia moris, misaun, knaar \u00a0maka kompromisu boot ba Jez\u00fas no ninia Liafuan, katak moris nu\u2019udar sarani.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Foin-sae sira ohin nian<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Lakon motivasaun no sentidu moris nian tanba laiha ide\u00e1l no val\u00f3r seguru refer\u00e9nsia nian;<\/li>\n<li>Laiha identidade pr\u00f3pria s\u00f3lida tanba fam\u00edlia no relasaun disfunsion\u00e1l sira;<\/li>\n<li>Indiferente kona-ba moris rasik iha partikul\u00e1r no vida iha jer\u00e1l;<\/li>\n<li>Difikuldade atu estabelese kompromisu iha prazu badak no naruk;<\/li>\n<li>Valoriza demais liberdade peso\u00e1l (individualizmu);<\/li>\n<li>Lakon sentidu tranxend\u00e9nsia nian nu\u2019udar rezultadun sekularizmu nian.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Elementu fundament\u00e1l Sistema Preventivu nian<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sistema preventivu la\u2019\u00f3s de\u2019it SDB no FMA de\u2019it mak aplika; se aplika iha fam\u00edlia sei f\u00f3 fuan di\u2019ak liu. Profes\u00f3r\/a sira iha eskola saleziana keta haluha katak sira m\u00f3s aman-inan. profes\u00f3r\/a. Porfes\u00f3r\/a ida iha eskola keta haluha katak sira iha oan. Sistema edukativu ida ne\u2019e Don Bosco koko didi\u2019ak no<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1\u25e6 Edukad\u00f3r: ida-ne\u2019eb\u00e9 aplika Sistema preventivu mak edukad\u00f3r, haree dook no hatene la\u2019o iha dalan ida-ne\u2019eb\u00e9, hatene ninia limite, hatene oins\u00e1 akompa\u00f1a ninia alunu\/a sira. Tenke iha komprensaun di\u2019ak kona-ba ninia misaun edukativa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2\u25e6 Ambiente maka determinante. Bainhira iha alunu rebelde Don Bosco konfia alunu ne\u2019e ba belun sira ne\u2019eb\u00e9 di\u2019ak, kria kompa\u00f1ia sira. Don Bosco labele halo buat hotu, nune\u2019e nia kria ambiente grupu nian nu\u2019udar metodolojia atu bele to\u2019o ba ema hotu. Depois nia halo ninia parte. Se ita la tau matan ba ambiente, buat ne\u2019eb\u00e9 ita halo bele estraga ita-nia esforsu edukativu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3\u25e6 Prezensa Maromak nian nu\u2019udar orijen no finalidade edukasaun nian<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4\u25e6 Esp\u00edritu fam\u00edlia nian. Presiza kuda esp\u00edritu fam\u00edlia nian iha fam\u00edlia laran m\u00f3s; katak promove val\u00f3r umanu, sarani, n\u00fakleu ita-nia moris nu\u2019udar ema nian, baze, maneira di\u2019ak, fundament\u00e1l ba ema, di\u00e1logu, atensaun, laran-luak, solidariedade, prosimidade. Buka tempu atu kuda esp\u00edritu fam\u00edlia nian. Objetivu fam\u00edlia nian maka tur-ahi ema, sai sidadaun di\u2019ak no sarani loos.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Razaun no sentidu moris nian<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Edukad\u00f3r tenke matan-moris atu haree foin-sa\u2019e sira-nia presiza. No ida-ne\u2019e bele halo de\u2019it se ita la\u2019o iha sira nia sorin. Foin-sa\u2019e sira iha buat barak atu dehan mai ita. Ida ne\u2019e halo ita haraik an atu tun ba terrenu. Edukad\u00f3r tenke sai hanesan Jez\u00fas bibi-atan di\u2019ak ne\u2019eb\u00e9 haree ema nia nesesidade.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Funsaun edukad\u00f3r ne\u2019eb\u00e9 bibi-atan maka tau hamutuk funsaun edukadora-evanjelizadora: <\/em><\/p>\n<ul>\n<li>Tulun ema atu iha konxi\u00e9nsia kona-ba ninia an rasik<\/li>\n<li>Iha konfiansa ba ema iha ninia an rasik hodi supera obst\u00e1kulu hotu iha fleksibilidade<\/li>\n<li>Mantein moris iha profundidade iha moris lorloron ho espontaneidade, la\u2019\u00f3s superfisi\u00e1l. Tenke iha preokupasaun atu hatudu dimensaun kle\u2019an ne\u2019eb\u00e9 marka ema.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Meiu<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>Kontaktu ho profundu pozitivu, hodi la subli\u00f1a demais\u00a0 buat negativu. Buat ne\u2019eb\u00e9 halo buras maka buta di\u2019ak liu ne\u2019eb\u00e9 ema ida iha.<\/li>\n<li>Akompa\u00f1a ema sira atu halo esperi\u00e9nsia Maromak nian atu hat\u00e1n ba nesesidade kle\u2019an liu kona-ba sentidu moris nian<\/li>\n<li>F\u00f3 import\u00e1nsia ba relasaun amizade ke\u2019an no sinsera ho ema sira.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Linguajen komportament\u00e1l ne\u2019eb\u00e9 presiza husi edukad\u00f3r bibi-atan ida maka:<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>Atitude b\u00e1zika respeitu no konfiansa nian;<\/li>\n<li>Prezensa ne\u2019eb\u00e9 akompa\u00f1a;<\/li>\n<li>Komprende foin-sa\u2019e sira nia mundu (foin-sa\u2019e maka fatin teol\u00f3jiku atu ita hasoru foin-sa\u2019e sira);<\/li>\n<li>Di\u00e1logu no \u201cliafuan iha tilun\u201d, katak korrije iha privadu. Ita gosta ema gaba ita iha p\u00fabliku maib\u00e9 la\u2019\u00f3s atu korrije iha p\u00fabliku.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-337\" src=\"http:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/fs_2012.jpg\" border=\"0\" alt=\"Fam\u00edlia Saleziana Timor-Leste\" title=\"Fam\u00edlia Saleziana Timor-Leste\" width=\"655\" height=\"196\" srcset=\"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/fs_2012.jpg 1024w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/fs_2012-300x90.jpg 300w, https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/fs_2012-768x230.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 655px) 100vw, 655px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fam\u00edlia Saleziana husi komunidade SDB no FMA nia prezensa tomak, ohin halibur iha SDB Comoro ba loron anu\u00e1l Fam\u00edlia Saleziana nian. Enkontru hah\u00fa ho tema formativu ida: Don Bosco edukad\u00f3r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":336,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[10,11],"tags":[],"class_list":["post-338","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-husi-familia","category-fma-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/338\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.fmatin.org\/wpn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}