giovedì, Novembre 19, 2026
No Result
View All Result
FMA Timor Leste
Advertisement
  • HOME
  • Destake
    • FMA News
    • Husi Kreda
    • Família Saleziana
  • Sé mak ami
    • Institutu
      • Kona-ba ami
      • Fundadór sira
        • Don Bosco
        • Madre Mazzarello
      • Husi Madre Jerál
      • Obra sira
    • Provinsia
      • FMA TIN
      • Husi Provinsiál
      • Programa Provínsia TIN
    • Komunidade
      • Komunidade Sira
      • Timor-Leste
      • Indonesia
  • Animasaun no Governasaun
    • Madre Provinsial
    • Vigaria Inspetorial
    • Secretaria
    • Adminstrasaun
    • Inter-Ambitu
    • Formasaun
    • Família Saleziana
    • Misaun Ad Gentes
    • Pastorál Juveníl
    • Komunikasaun Sosiál
  • Edukomunika
    • Karizma
    • Edukomunika ohin
    • Ekolojia
  • Liturjia
    • Tinan A
    • Tinan B
    • Tinan C
  • Vida Sarani
    • Ha’u fiar
    • Na’i-Feto
    • Santu/a no Beatu/a
  • Rekursu
    • Bíblia
      • Testamentu Foun
      • Lectio Divina
      • Aprofundamentu bíbliku
      • Formasaun bíblika
    • Vida Konsagrada
      • Dokumentu Vida Konsagrada
      • Formasaun Vida Konsagrada
    • Kreda
      • Dokumentu Amu-Papa
      • Dokumentu Kreda nian
      • Formasaun litúrjika
      • Katekeze Tinan Fiar nian
    • Dokumentu FMA
      • Dokumentu Propriu Institutu FMA nian
      • Fonte
      • Renovasaun Vitál
    • Formasaun FMA
      • Formasaun Inisiál
      • Formasaun Kontínua
    • Sirkular
    • Orasaun
      • Adorasaun
      • Don Bosco
      • Kuarezma
      • Madre Mazzarello
      • Maria
      • Pentekostes
      • Retiru
      • S. José
      • Sagrado Coração de Jesus
      • Salmu sira
    • Espiritualidade Saleziana
      • Dimensaun Mariana
      • Don Bosco
      • Maria Mazzarello
      • Reitór-Mor
      • Santidade iha Família Saleziana
      • Sistema Preventivu
    • Pastorál Juveníl
      • Animadór 2013
      • Animadór 2014
      • Animadór 2015
      • Enkontru vokasionál
      • Oratóriu
        • Tinan 2013
        • Tinan 2014
        • Tinan 2015
        • Tinan 2016
        • Tinan 2021
  • Tatoli
  • Galeria
    • Photo
    • Video
    • Audio
  • HOME
  • Destake
    • FMA News
    • Husi Kreda
    • Família Saleziana
  • Sé mak ami
    • Institutu
      • Kona-ba ami
      • Fundadór sira
        • Don Bosco
        • Madre Mazzarello
      • Husi Madre Jerál
      • Obra sira
    • Provinsia
      • FMA TIN
      • Husi Provinsiál
      • Programa Provínsia TIN
    • Komunidade
      • Komunidade Sira
      • Timor-Leste
      • Indonesia
  • Animasaun no Governasaun
    • Madre Provinsial
    • Vigaria Inspetorial
    • Secretaria
    • Adminstrasaun
    • Inter-Ambitu
    • Formasaun
    • Família Saleziana
    • Misaun Ad Gentes
    • Pastorál Juveníl
    • Komunikasaun Sosiál
  • Edukomunika
    • Karizma
    • Edukomunika ohin
    • Ekolojia
  • Liturjia
    • Tinan A
    • Tinan B
    • Tinan C
  • Vida Sarani
    • Ha’u fiar
    • Na’i-Feto
    • Santu/a no Beatu/a
  • Rekursu
    • Bíblia
      • Testamentu Foun
      • Lectio Divina
      • Aprofundamentu bíbliku
      • Formasaun bíblika
    • Vida Konsagrada
      • Dokumentu Vida Konsagrada
      • Formasaun Vida Konsagrada
    • Kreda
      • Dokumentu Amu-Papa
      • Dokumentu Kreda nian
      • Formasaun litúrjika
      • Katekeze Tinan Fiar nian
    • Dokumentu FMA
      • Dokumentu Propriu Institutu FMA nian
      • Fonte
      • Renovasaun Vitál
    • Formasaun FMA
      • Formasaun Inisiál
      • Formasaun Kontínua
    • Sirkular
    • Orasaun
      • Adorasaun
      • Don Bosco
      • Kuarezma
      • Madre Mazzarello
      • Maria
      • Pentekostes
      • Retiru
      • S. José
      • Sagrado Coração de Jesus
      • Salmu sira
    • Espiritualidade Saleziana
      • Dimensaun Mariana
      • Don Bosco
      • Maria Mazzarello
      • Reitór-Mor
      • Santidade iha Família Saleziana
      • Sistema Preventivu
    • Pastorál Juveníl
      • Animadór 2013
      • Animadór 2014
      • Animadór 2015
      • Enkontru vokasionál
      • Oratóriu
        • Tinan 2013
        • Tinan 2014
        • Tinan 2015
        • Tinan 2016
        • Tinan 2021
  • Tatoli
  • Galeria
    • Photo
    • Video
    • Audio
No Result
View All Result
FMA Timor Leste
No Result
View All Result

Beata Maddalena Morano, Edukadora no Feto Esperansa nian

𝑰𝒉𝒂 𝒐𝒌𝒂𝒛𝒊𝒂𝒖𝒏 𝒎𝒆𝒎𝒐𝒓𝒊á 𝒍𝒊𝒕ú𝒓𝒋𝒊𝒌𝒂 𝑩𝒆𝒂𝒕𝒂 𝑴𝒂𝒅𝒅𝒂𝒍𝒆𝒏𝒂 𝑴𝒐𝒓𝒂𝒏𝒐 𝒏𝒊𝒂𝒏, 15 𝑵𝒐𝒗𝒆𝒎𝒃𝒓𝒖, 𝒑𝒖𝒃𝒍𝒊𝒌𝒂 𝒃𝒊𝒐𝒈𝒓𝒂𝒇𝒊𝒂 𝒇𝒐𝒖𝒏 𝒊𝒅𝒂 𝒏𝒆’𝒆𝒃é 𝒉𝒂𝒌𝒕𝒖𝒊𝒓 𝒇𝒂𝒍𝒊 𝒏𝒊𝒏𝒊𝒂 𝒎𝒐𝒓𝒊𝒔 𝒏𝒐 𝒂𝒌𝒕𝒖𝒂𝒍𝒊𝒅𝒂𝒅𝒆 𝒆𝒅𝒖𝒌𝒂𝒕𝒊𝒗𝒂 𝒏𝒊𝒂𝒏.

by Redasaun
12/11/2026
in Institutu
Share on FacebookShare on TwitterEmail

Loron 15 fulan Novembru marka memoriál litúrjiku Beata Maddalena Morano FMA (1847-1908), figura signifikativa liu iha tradisaun edukativa saleziana. Iha memoriál ida-ne’e, biografia foun ida, “Beata Maddalena Morano. Feto Esperansa nian”, ne’ebé kura husi Mariella Lo Turco no Monica Roncari, ho prefásiu husi Madre Chiara Cazzuola, publika daudaun iha série Santu sira no Figura sira Família Saleziana nian.

Maddalena moris iha Chieri, iha provínsia Torino nian, iha loron 15 fulan-novembru tinan 1847, oan ba da-neen hosi oan na’in ualu. Ninia infánsia marka ho tristeza hosi idade ki’ik: iha tinan 1855, nia lakon nia aman, hafoin nia maun-alin na’in lima mate uluk ona. obriga atu serbisu iha telaiu/fabrika husi ki’ik kedas hodi ajuda sustenta nia família, nia rai nafatin mehi boot ida iha nia fuan: atu sai profesora.

Pároku Buttigliera d’Asti nian, rekoñese ninia kualidade sira, fó fiar ba nia atu guia eskola infánsia ne’ebé foin loke. Maski nia seidauk iha tinan sanulu-resin-lima, Maddalena ho paixaun dedika nia an ba edukasaun labarik sira nian, enkuantu dezenvolve neineik nia vokasaun relijioza rasik.

Husi tinan 1866 to’o 1878, nia hanorin iha eskola sira Montaldo Torinese nian. Hafoin ultrapasa obstákulu barak, ikusmai Don Bosco haruka nia ba Mornese, iha-ne’ebé Santa Maria Domingas Mazzarello simu nia. Iha loron 4 fulan-setembru tinan 1879, nia halo ninia profisaun relijioza iha Institutu Filhas de Maria Auxiliadora. Nia iha tinan tolunulu-resin-rua no iha esperiénsia edukativa ne’ebé signifikativa ne’ebé halo nia sai kedas figura riferimentu ida iha Kongregasaun.

Iha loron 5 fulan-Setembru tinan 1881, nia sai ba Sisília, rai ida ne’ebé sei sai kampu prinsipál ba nia misaun apostólika. Iha tinan ruanulu-resin-neen tuirmai, nia serbisu nu’udar diretora, mestra ba novisa, vizitadora no inspetora, hodi distinge nia-an tanba nia dinamizmu edukativa no misionária ne’ebé estraordinária.

Ninia serbisu hodi foin-sa’e sira no família sira-nia naran kontribui desizivamente ba habelar karizma saleziana iha illa ne’eba. Nia promove eskola sira, oratóriu, internatu no obra sosiál sira ne’ebé husik marka signifikativu iha rejiaun no fó sasin ba nia kapasidade estraordináriu atu komprende nesesidade sira iha nia tempu. Iha nia mate iha loron 26 fulan-Marsu tinan 1908, Inspetoria ne’ebé nia anima kompostu hosi uma 19, oratóriu 12, eskola 6, jardín infánsia 5, internatu 4, no eskola relijioza 3.Inklui mos madre  sira nain142, novísia 20, no postulante 9. Igreja ofisialmente rekoñese nia santidade ho nia beatifikasaun iha loron 5 fulan-novembru tinan 1994.

 

Iha nia memoriá litúrjiku, biografia foun ida ne’ebé dedika ba edukadór esepsionál ida-ne’e, ne’ebé ema barak deskreve hanesan “mestra moris”, agora publika daudaun. Volume, ne’ebé publika hosi Elledici, maka rezultadu hosi kolaborasaun entre Filhas de Maria Auxiliadora no leigu sira hosi Piemonte no Sisília.

Peskiza ne’ebé maka’as ne’ebé hala’o iha tinan hirak ikus ne’e iha arkivu munisípiu, parókia no dioseze no mós iha krónaka sira husi uma Maria Auxiliadora sira nian, permite ona ita atu halibur artigu barak ne’ebé maka uluk seidauk publika no rekonstrui ho loloos liután kontestu istóriku, sosiál no ekleziál ne’ebé maka Bless sira moris no serbisu. Saida maka mosu maka figura feto ida ne’ebé maka bele integra fiar, kompetensia edukativa, no atensaun boot ba nesesidade konkretu ema nian.

Livru ne’e la’ós de’it oferese rekonstrusaun biográfika foun ida, maibé mós aprezenta an nu’udar instrumentu ba formasaun pastorál. Hariku ho folha servisu prátika ba labarik sira, pre-adolesente  no foin-sa’e sira, programa reflesaun ba komunidade edukativa no materiál sira ne’ebé dezeña ba líder sira, formadór, traballadór pastorál no mestre sira. Ida-ne’e mós konstitui rekursu ida ne’ebé iha valór ba sira ne’ebé hakarak atu hakle’an liután estilu pedagójiku no espirituál hosi FMA boot ida-ne’e.

“Mensajen sentrál ne’ebé husik hela ba ita ohin loron”, hakerek husi Madre Chiara Cazzuola, Superiora Jerál Institutu Filhas de Maria Auxiliadora no autór sira prefásiu nian, “mak edukasaun,  moris nu’udar servisu, domin no sasin, mak forsa revolusionária no generativa esperansa nian, ne’ebé bele transforma ema ida-idak no sosiedade. Madre Maddalena Morano, fiar ida ne’e, bele hare iha ninia hilin ida-idak ne’ebe haroman husi prinsipiu ne’e rasik no sai ezemplu edukadora ida ne’ebé  hatene unifika nia profisionalidade ho espiritualidade hodi fo atensaun konkreta ba nesesidade sosiál sira tempu nian.”

Ninia liman rohan sira kontinua moris iha sira ne’ebé hetan inspirasaun hosi ninia ezemplu no ko’alia nafatin ba edukadór sira, mestre, inan-aman, konsagrada no leigu sira ohin loron.

Iha sosiedade ida ne’ebé diferente tebes hosi ida ne’ebé nia moris ba, kestaun edukasaun nian sai nafatin relevante ohin loron. Oinsá ita bele akompaña foin-sa’e sira iha dalan kreximentu nian? Oinsá ita bele tulun sira atu deskobre sira nia valór rasik? Oinsá ita bele fó koñesimentu no kapasidade sira hodi la ignora formasaun integrál ema nian? Oinsá ita bele sai adultu ne’ebé bele fó orientasaun lahó substitui ema seluk nia liberdade?

Madre Morano oferese resposta ida simples maibe ezijente: edukadora tenke prezente nafatin/ hamutuk nafatin ho sira. Kompetente maibé mós hakbesik; kapas atu korrije lahó umilhasaun, ezije maibe lahamate  konfiansa, koñese mundu foin-sa’e sira nian la hodi abandona ka buka ideál ne’ebe aas liu. Liuliu, nia tenke sai prezensa ida ne’ebé kapas atu jenera konfiansa no nakloke ba futuru.

Beata Morano fó sasin katak efikasia edukativa la moris hosi teoria ida ne’ebé elabora iha meza, maibé suli hosi moris ida ne’ebé auténtikamente fo degrasa. Nia fó hanoin katak foinsa’e ida-idak presiza ema ida ne’ebé fiar iha sira nia potensiálidade antes sira rekoñese ida-ne’e; katak eduka signifika akompaña kreximentu no tulun ema ida-idak deskobre sira-nia vokasaun rasik.

Liuliu, Madre Morano hanorin katak esperansa la’ós sentimentu frájil ida ne’ebé fo atu mout deit iha difikuldade sira nia oin, maibé hilin loroloron nian ne’ebé halo ho prezensa, pasiénsia, konfiansa, no domin.

Ohin loron ita kontinua eduka nune’e : liuhusi komunidade sira ne’ebé prezerva ninia estilu, mestre sira ne’ebé haka’as-an atu tau hamutuk kompeténsia no fuan, edukadór sira ne’ebé la deziste hasoru foin-sa’e sira-nia frajilidade no sira ne’ebé kontinua fiar katak ema ida-idak bele muda bainhira hasoru ema ne’ebé iha vontade atu akompaña sira.

Nia moris hela no sai nu’udar istória konkretu feto ida nian ne’ebé hatene transforma ninia istória rasik iha misaun ida. Feto ida esperansa nian, maibé mós edukadora ida ne’ebé nafatin iha kapasidade atu hatudu dalan ba sira ne’ebé akompaña, forma no fiar iha kbiit jerativa ba di’ak.

 

Fonte: cgfmanet.org

Tags: espiritualidade salezianaInstituto
Previous Post

Enkontru peregrinasaun online PEM ba da-6 : Misaun Nuestra Señora de La Candelaria – Rio Grande (Tierra del Fuego), Rio Gallegos – Ilha Malvinas.

Next Post

JMJ BA DALA- 41 – “ATEN-BRANI BA: HA’U MANAN ONA MUNDU!”

Related Posts

Notisia Ksolok nian ba Instituto: “Irmán Elena Massimi Nomeada nu’udar Sub-Sekretária, ba Sekretaria Jerál Sínodu nian”

Notisia Ksolok nian ba Instituto: “Irmán Elena Massimi Nomeada nu’udar Sub-Sekretária, ba Sekretaria Jerál Sínodu nian”

by Redasaun

Amu-Papa Leão XIV nomeia Irmán Elena Massimi, Filha de Maria Auxiliadora, nu’udar Sub-Sekretária  ba Sekretaria Jerál Sínodu nian, no Padre...

Mandatu atu sai prezensa Evanjellu nian no fraternidade nian-Sirkular 1063.

Mandatu atu sai prezensa Evanjellu nian no fraternidade nian-Sirkular 1063.

by Redasaun

Iha Sirkulár No. 1063, Madre Jerál Institutu Filhas de Maria Auxiliadora (FMA) nian, Madre Chiara Cazzuola, hahú ninia reflesaun ho...

Sirkular 1062: “Jornada gratuitu no esperansa nian  hamutuk ho foinsa’e sira”

Sirkular 1062: “Jornada gratuitu no esperansa nian hamutuk ho foinsa’e sira”

by Redasaun

Superiora Jerál Institutu Filhas de Maria Auxiliadora (FMA), Madre Chiara Cazzuola, loke Sirkulár No. 1062 ho sentidu gratidaun ne’ebé kle’an....

Copyright FMATIN© 2026 All rights reserved

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In
No Result
View All Result
  • HOME
  • Destake
    • FMA News
    • Husi Kreda
    • Família Saleziana
  • Sé mak ami
    • Institutu
      • Kona-ba ami
      • Fundadór sira
      • Husi Madre Jerál
      • Obra sira
    • Provinsia
      • FMA TIN
      • Husi Provinsiál
      • Programa Provínsia TIN
    • Komunidade
      • Komunidade Sira
      • Timor-Leste
      • Indonesia
  • Animasaun no Governasaun
    • Madre Provinsial
    • Vigaria Inspetorial
    • Secretaria
    • Adminstrasaun
    • Inter-Ambitu
    • Formasaun
    • Família Saleziana
    • Misaun Ad Gentes
    • Pastorál Juveníl
    • Komunikasaun Sosiál
  • Edukomunika
    • Karizma
    • Edukomunika ohin
    • Ekolojia
  • Liturjia
    • Tinan A
    • Tinan B
    • Tinan C
  • Vida Sarani
    • Ha’u fiar
    • Na’i-Feto
    • Santu/a no Beatu/a
  • Rekursu
    • Bíblia
      • Testamentu Foun
      • Lectio Divina
      • Aprofundamentu bíbliku
      • Formasaun bíblika
    • Vida Konsagrada
      • Dokumentu Vida Konsagrada
      • Formasaun Vida Konsagrada
    • Kreda
      • Dokumentu Amu-Papa
      • Dokumentu Kreda nian
      • Formasaun litúrjika
      • Katekeze Tinan Fiar nian
    • Dokumentu FMA
      • Dokumentu Propriu Institutu FMA nian
      • Fonte
      • Renovasaun Vitál
    • Formasaun FMA
      • Formasaun Inisiál
      • Formasaun Kontínua
    • Sirkular
    • Orasaun
      • Adorasaun
      • Don Bosco
      • Kuarezma
      • Madre Mazzarello
      • Maria
      • Pentekostes
      • Retiru
      • S. José
      • Sagrado Coração de Jesus
      • Salmu sira
    • Espiritualidade Saleziana
      • Dimensaun Mariana
      • Don Bosco
      • Maria Mazzarello
      • Reitór-Mor
      • Santidade iha Família Saleziana
      • Sistema Preventivu
    • Pastorál Juveníl
      • Animadór 2013
      • Animadór 2014
      • Animadór 2015
      • Enkontru vokasionál
      • Oratóriu
  • Tatoli
  • Galeria
    • Photo
    • Video
    • Audio


Copyright FMATIN © 2025. All Rights Reserved.