FMA nia misaun iha – Carmen de Patagones no Viedma
FMA sira to’o Patagonia iha 1880 nu’udar rezultadu husi prosesu ne’ebé iha motivasaun oioin. Iha sekulu da19 impériu sira habelar an no domina colonia latino amerikana sira, iha ne’ebé barak buka sira nia indipendénsia. Iha kontestu ida ne’e, Kreda promove misaun ba mundo. Leão XIII esprime buat ne’e iha ninia ensiklika “Sancta Dei Civitas”, hodi hateten katak Kreda nu’udár Maromak nia Sidade Santa, tan kbiit ne’ebé nia simu husi ninia Fundadór, “tenke haluan, loron ba loron, ninia tenda nia espasu no habelar kulit ne’ebé proteje nia”.
Iha tempu hanesan, don Bosco ho ninia Projetu Misionáriu ba Patagonia, ne’ebé elabora hodi hahú husi ninia Projetu Edukativu, aprezenta objetivu klaru sira ne’ebé, iha sumáriu, esprime nesesidade atu lori “evanjelizasaun no sivilizasaun” ba rejiaun remota iha Arjentina Sur. Atu to’o objetivu sira ne’e propoin: misaun itinerante sira, eskola sira, “redusaun” indijenu sira nian no asisténsia ba imigradu sira. Sira hela iha ne’ebá tinan 2, hafoin sira ba Buenos Aires: Suor Angela Vallese, Suor Angela Casullo no Suor Juana Borgna. Iha sidade ne’ebá, ba hamutuk ho sira Suor Catalina Fino, membru husi komunidade ne’ebé hela ona iha Arjentina.
Sira nia objetivu mak ba Carmen de Patagones. Sira sai ho ró-ahí «Santa Rosa» loron 16 Janeiru 1880 no liu tiha loron 4 sira haree portu súl no sira iha ona Patagonia.
Sira la la’o mesak, tanba iha espedisaun ida ne’e iha mós salesianu na’in 4, ho diretór padre José Fagnano, no mós Msgr Antonio Espinosa, vigariu husi arsidiozese Buenos Aires nian.
Aspetu sosio-kulturál mota ibun sira Río Negro nian
Sosiedade ne’ebé misionária sira hetan iha Patagones iha fase mudansa boot sira “tuir kampañe militar sira hasoru indijenu sira, Patagonia integra ona ba Estadu Nasionál, no ida ne’e provoka, iha parte inferior Rio Negro, ho Carmen de Patagones no Viedma, mudansa iha nivel institusionál, politiku, ekonomiku, kulturál no demografiku”.
Masoneria la gosta Kreda nia asaun, liu husi obra salesiana, iha aspetu importante liu hanesan instrusaun/edukasaun. Nune’e, sira ataka neineik liu husi membru Administrasaun lokál no Konsellu eskolár. Serbisu edukativu ba labarik kiak no abandonadu sira no hakbesik familia sira, mak arma sira ne’ebé SDB no FMA sira uza atu defende an.
Bainhira misionária foin-sa’e sira, to’o Patagones no Viedma, sira haree katak predomina estilu familia patriarkál. Sira konsidera feto nu’udar ema fraku, ho kapasidade inferiór kompara ho mane sira, ne’ebé sibuk atu tau matan ba mane no familia tomak.
Jornál “El Pueblo”, iha tinan hirak ne’ebá, halo rezumu ho karakterístika sira ne’ebé feto ida tenke iha: “hatene suku, tein no tunu paun didi’ak, hatene poupa osan, laran di’ak, serbisu na’in, ativa no haksolok, hatais modestu, lee uitoan (la’ós novel sira), tau matan ba ema moras sira, la iha atan feto sira, hamos uma no suporta ninia laen”.
Iha familia laran iha dixiplina maka’as, no labarik sira sai vitima. Aat liu tan kondisaun moris nian ba labarik indijenu sira ne’ebé ema kaer, hasai husi sira nia suku no fó ba familia oioin nu’udar atan sira, hodi la iha direitu ida. Tenke mós hanoin katak labarik feto sira ho tinan 13-14 sai kedas adulta hodi la liu husi fase intermedia.
Misionária sira, sira mós foin-sa’e liu, enfrenta realidade ida ne’e hodi hatán ba dezafiu sira ne’e ho aten-barani no sakrifísiu.
Testu kompleto: https://www.fmatin.org/wpn/download-category/fonte/


