
Dia 23/02/2026, ir. Julia Marcal, FMA hetan konvite husi komisaun orientasaun ba estudante foun DIT nian hodi fahe “FORMASAUN KARAKTER NO RESPONSABILIDADE JOVEN NIAN BA NATUREZA”La’os deit aprende oinsa kuida ambiente, Maibe oinsa moris tuir valor no etika diak iha sociedade ho espirito Laudato si. Estudante nebe marka prezensa iha salaun DIT nian ho total estudante besik rihun ida.
Ir. Julia apresia tebes ba komisaun nebe iha iniziativa furak hodi oferese oportunidade atu estudante foun sira hetan topiko ba formasaun refere, liu-liu koalia kona ba Valor no etica foinsae sira nian hodi proteje uma komun. Iha palestra ne’e estudante foun sira hetan oportunidade atu hatene saida mak Laudato si? Se mak hakerek dokumento ne’e? Konteudo husi Laudato si ne’e rasik nebe apella ba ema laran diak hotu atu proteje uma komun. konvida hodi hare ba realidade ohin loron nebe ohin ita moris, inudasaun iha fatin fatin, lixu fakar deit iha dalan ninin, baleta sira nakonu ho plastiko, udan la kleur sasan barak estraga no ema hetan desastre oin oin. Ida ne’e natureza, inan rai hakiliar hela ba ita, maibe dala barak ita halo finge la rona nia hakilar. Oportunidade ida ne’e motiva estudante foun sira atu aprende valor fundamental sira no moris hatene hili buat nebe diak, furak atu halo ba natureza no umanidade. Dokumento la’os hakerek ba kristaun deit, tamba planeta laos ba ema fiar nain deit maibe konvida ema hotu, hotu hotu atu foti fali ninia responsabilidade atu tau matan.
Maktoban Papa Francisco apelo atu ema hotu aprende tau matan ba an, ba ema seluk no ba natura. Bainhira ita hatene tau matan ba an rasik ita sei hatene respeita no tau matan ba natureza no hatene rekonhese Maromak nia liman fatin nebe mesak furak no diak. Madre apresenta objetivu hitu husi plataforma Laudato si nebe konvida ema atu moris iha estilo ida nebe simples, hili atu troka ninia komportamento rasik hahu agora, labele hein ba aban, maibe ohin katak hahu troka mentaldade se toman ona soe lixu arbiru ohin tenki troka komportamento hodi soe lixu iha nia fatin los, se toman ona estraga be barak bainhira hariis, ohin hili atu moris solidaria ho maluk nebe susar hetan be ba hemu no ba moris, se bainhira han la halo hotu maibe soe iha lixu,ita soe dadaun ita nia sorte ba rai. parte seluk fo hanoin kona ba respeita malu. Se la hatene respeita ema seluk nia moris, la apresia ema nia vida, ohin troka estrada hodi aprende apresia ema seluk nia moris, promove nian no respeita ema seluk nudar Maromak nia presente ba ita. Valor seluk mak aprende atu buka buat nebe diak ba ema hotu, labele buka interese pesoal, individualista la hatene moris no lao ho ema seluk. Keta husik duut aat moris iha fuan hodi laran moras no inveja ema seluk diak liu ita. Maibe aprende simu an rasik hodi moris ho fuan agradese no aprende moris ho buat nebe esensial deit.
Laudato si hanorin valores fundamental sira ba ema nia moris iha sosiedade : aprende sai solidaria ho ema seluk, hadomi no respeita ema seluk nia moris, ema nia sasan, buka buat nebe diak ba ema hotu….foinsae sira aprende atu loron loron hahu hili buat nebe diak, furak no los kona ba hahalok konversaun ekolojia. Se ohin ita aprende buat ruma, ita koko aplika iha moris, ita hili halo buat diak, hili dalan nebe diak hodi sai foinsae nebe brani husik buat nebe ladiak. Brani troka estrada hodi hili atu hadomi no proteje uma komun. Ita ho naturea presisa malu,tan buat hotu presisa malu no iha interkoneksaun ba malu. Ita ema mai husi rai no sei fila ba rai, ita presisa rai, ita presisa aihan nebe rai produz. Ita presisa aprende atu promove prodoto lokal nebe saudavel ba ita nia saude.
mensajen ikus madre konvida estudante sira atu hateke ba oin ho esperansa, sai foinsa’e luta nain nebe hadomi futuro, hadomi Maromak, hadomi malu no hadomi kreasaun hodi hahu hili asaun konkretu atu moris laudato si, “hamutuk proteje uma komun”.
Ir. MARÇAL Julia,FMA


