𝑰𝒉𝒂 𝑷𝒂𝒑𝒂 𝒏𝒊𝒂 𝒐𝒎𝒊𝒍𝒊𝒂 𝒊𝒉𝒂 𝒎𝒊𝒔𝒂 𝒃𝒂 𝑱𝒖𝒃𝒊𝒍𝒆𝒖 𝑲𝒂𝒕𝒆𝒌𝒊𝒔𝒕𝒂 𝒔𝒊𝒓𝒂-𝒏𝒊𝒂𝒏, 𝑷𝒂𝒑𝒂 𝑳𝒆ã𝒐 𝑿𝑰𝑽 𝒇ó 𝒉𝒂𝒏𝒐𝒊𝒏 𝒃𝒂 𝒔𝒂𝒓𝒂𝒏𝒊 50.000 𝒌𝒐𝒏𝒂-𝒃𝒂 𝒏𝒆𝒔𝒆𝒔𝒊𝒅𝒂𝒅𝒆 𝒂𝒕𝒖 𝒉𝒂𝒌𝒍𝒂𝒌𝒆𝒏 𝒌𝒂𝒕𝒂𝒌, 𝒎𝒂𝒔𝒌𝒊 𝒊𝒉𝒂 𝒕𝒓𝒂𝒋é𝒅𝒊𝒂 𝒔𝒊𝒓𝒂 𝒏𝒆’𝒆𝒃é 𝒉𝒂𝒎𝒂𝒕𝒆 ” 𝒕𝒂𝒏𝒃𝒂 𝒍𝒖𝒙ú𝒓𝒊𝒂”, 𝑬𝒗𝒂𝒏𝒋𝒆𝒍𝒍𝒖 𝒉𝒂𝒌𝒍𝒂𝒌𝒆𝒏 𝒌𝒂𝒕𝒂𝒌 “𝒆𝒎𝒂 𝒉𝒐𝒕𝒖 𝒏𝒊𝒂 𝒎𝒐𝒓𝒊𝒔 𝒃𝒆𝒍𝒆 𝒎𝒖𝒅𝒂”. 𝑳𝒂 𝒕𝒐’𝒐 𝒂𝒕𝒖 𝒉𝒂𝒕𝒆𝒏𝒆 𝒌𝒂 𝒇𝒂𝒉𝒆 𝒅𝒆’𝒊𝒕: 𝒕𝒆𝒏𝒌𝒆 𝒉𝒂𝒅𝒐𝒎𝒊. 𝑯𝒐 𝒅𝒂𝒍𝒂𝒏 𝒊𝒅𝒂-𝒏𝒆’𝒆 𝒅𝒆’𝒊𝒕 𝒎𝒂𝒌 𝒔𝒂𝒔𝒊𝒏 𝒔𝒂𝒊 𝒇𝒊𝒏𝒊 𝒆𝒔𝒑𝒆𝒓𝒂𝒏𝒔𝒂 𝒏𝒊𝒂𝒏, 𝒏𝒆’𝒆𝒃é 𝒃𝒆𝒍𝒆 𝒎𝒐𝒓𝒊𝒔 𝒊𝒉𝒂 𝒇𝒖𝒂𝒏 𝒏𝒐 𝒃𝒆𝒍𝒆 𝒇ó 𝒇𝒖𝒂𝒏.
Maun-alin doben sira,
Jesus nia liafuan hateten mai ita oinsa Maromak hateke ba mundu, iha tempu no fatin hotu-hotu. Iha Evanjellu ne’ebé ita foin rona (Lukas 16,19-31), nia matan observa ema kiak ida no ema riku ida, sira ne’ebé mate tanba hamlaha no sira ne’ebé engolir iha nia oin; sira haree ida nia roupa elegante no ida seluk nia kanek ne’ebé asu sira lambe (kf. Lucas 16,19-21). Maibé la’ós ida-ne’e de’it: Na’i hateke ba ema nia fuan, no liuhusi ninia matan, ita rekoñese ema kiak ida no indiferente ida. Lázaro haluha tiha hosi sira ne’ebé hamriik iha nia oin, iha de’it nia uma nia odamatan oin, maibé Maromak besik nia no hanoin-hetan nia naran. Ema ne’ebé moris iha abundánsia, maibé, la iha naran, tanba nia lakon nia an, haluha nia maluk. Nia lakon iha nia fuan nia hanoin, nakonu ho sasán no mamuk ho domin. Ninia sasán la halo nia sai diʼak.
Istória ne’ebé Kristu haktuir mai ita, infelizmente, oportunu tebes. Iha odamatan sira opulénsia nian ohin loron hamriik mizéria povu tomak nian, ne’ebé hetan susar hosi funu no esplorasaun. Husi sékulu sira, parese la iha mudansa: Lázaru hira maka mate molok kaan-teen sira ne’ebé ignora justisa, lukru ne’ebé sama karidade, rikusoin ne’ebé delek ba ema kiak sira nia susar! Maibé Evanjellu garante mai ita katak Lázaro nia terus sira iha rohan. Ninia moras sira remata, hanesan ema riku nia festa remata, no Maromak lori justisa ba sira na’in rua: «Ema kiak mate no anju sira lori nia ba Abraão nia sorin. Ema riku mós mate no ema hakoi nia» (v. 22). Igreja la kole haklaken Na’i nia liafuan ne’e, atu nune’e bele konverte ita-nia fuan.
Belun doben sira, ho koinsidénsia singular ida, pasajen Evanjellu hanesan ne’e haklaken loloos iha Jubileu Katekista sira-nian iha Tinan Santu Mizerikórdia nian. Bainhira dirije ba peregrinu sira ne’ebé halibur iha Roma ba okaziaun ne’ebá, Papa Francisco subliña katak Maromak soi mundu husi buat aat hotu, hodi saran nia moris ba ita-nia salvasaun. Ninia hahalok mak inísiu ba ita-nia misaun, tanba ne’e konvida ita atu fó ita-nia an ba ema hotu nia di’ak. Amu-Papa dehan ba katekista sira: «Sentru ida-ne’e iha-ne’ebé buat hotu hale’u, fuan ne’ebé tuku-tuku ne’ebé fó moris ba buat hotu, mak anúnsiu Páskua nian, anúnsiu dahuluk: Na’i Jezús moris-hi’as ona, Na’i Jezús hadomi imi, nia saran nia moris ba imi; moris-hi’as no moris, nia iha imi-nia sorin no hein imi loron-loron» (Omilia, 2 Setembru 2016). Liafuan sira-ne’e halo ita reflete kona-ba diálogu entre ema riku no Abraão, ne’ebé ita rona iha Evanjellu: ne’e mak súplika ida ne’ebé ema riku halo atu soi nia maun-alin sira no ne’ebé sai dezafiu mai ita.
Ko’alia ba Abraão, nia hakilar: “Se ema ida hosi mate sira bá hasoru sira, sira sei arrepende” (Lucas 16,30). Abraão hatán: «Se sira la rona Moisés no profeta sira, sira sei la fiar maski ema ruma moris hias hosi mate» (vers. 31). Tebes duni, ida moris hias ona hosi mate: Jesus Cristo. Liafuan sira Eskritura nian, entaun, la’ós atu dezanima ita, maibé atu fanun ita-nia konxiénsia. Rona Moisés no Profeta sira signifika hanoin hikas Maromak nia ukun-fuan no promesa sira, neebé nia providénsia nunka abandona ema ida. Evanjellu dehan mai ita katak ema hotu nia moris bele muda, tanba Kristu moris hias ona hosi mate. Eventu ida-ne’e mak lia-loos ne’ebé salva ita: tanba ne’e, tenke hatene no haklaken, maibé la to’o. Tenke hadomi: domin ida-ne’e mak lori ita atu komprende Evanjellu, tanba transforma ita hodi loke ita-nia fuan ba Maromak nia liafuan no ba ita-nia maluk nia oin.
Kona-ba ida-ne’e, imi katekista sira mak Jezús nia dixípulu sira ne’ebé sai sasin ba nia: naran ministériu ne’ebé imi hala’o mai husi verbu gregu katēchein, ne’ebé signifika instrui ho ibun ba ibun, ho lian. Ne’e katak katekista mak ema liafuan nian, liafuan ida ne’ebé nia pronúnsia ho nia moris rasik. Tanba ne’e, katekista dahuluk sira mak ita-nia inan-aman sira, sira ne’ebé ko’alia uluk mai ita no hanorin ita atu ko’alia. Hanesan ita aprende ita-nia lia-inan, nune’e mós proklamasaun fiar nian labele delega ba ema seluk, maibé akontese iha fatin ne’ebé ita hela ba. Primeiru no importante liu iha ita-nia uma sira, hale’u meza: bainhira iha lian ida, jestu ida, oin ida ne’ebé lori ba Kristu, família esperimenta Evanjellu nia furak.
Ita hotu simu ona hanorin atu fiar liuhusi sasin hosi sira ne’ebé fiar uluk ita. Nu’udar labarik no foin-sa’e, nu’udar foin-sa’e, hafoin nu’udar adultu no mós nu’udar katuas-ferik, katekista sira akompaña ita iha fiar, hodi fahe viajen konstante ida, hanesan imi halo ona iha loron sira-ne’e, iha peregrinasaun Jubileu nian. Dinámika ida-ne’e envolve Kreda tomak: tan ne’e, bainhira Maromak nia Povu hamosu mane no feto sira ba fiar, «komprensaun buras, tantu kona-ba sasán sira no mós kona-ba liafuan sira ne’ebé transmite, tantu liuhusi kontemplasaun no estudu sarani sira-nian ne’ebé hanoin kona-ba sira iha sira-nia fuan (kf. Lc 2,19, 51), ka liuhusi komprensaun ne’ebé moris husi buat kle’an liután ka esperiénsia espirituál sira, liuhusi sira ne’ebé haklaken, liuhosi susesaun episkopál, simu ona karizma lia-loos nian ne’ebé seguru” (Dogmátika Konstituisaun Dei Verbum, 8). Iha komuñaun ida-ne’e, Katesizmu mak “instrumentu viajante” ne’ebé proteje ita hosi individualizmu no diskórdia, tanba nia atestadu fiar Kreda Katólika nian. Fiar-na’in ida-idak kolabora iha ninia serbisu pastorál hodi rona pergunta sira, fahe julgamentu sira, no serbí dezeju justisa no lia-loos nian ne’ebé horik iha ema nia konxiénsia.
Nune’e mak katekista sira hanorin, katak sira husik marka interiór ida: bainhira ita eduka iha fiar, ita la fó lisaun, maibé ita tau liafuan moris nian iha fuan, atu nia bele fó fuan di’ak nian. Ba diákonu Deogratias, ne’ebé husu ba nia oinsá atu sai katekista di’ak, Santu Agostinho hatán: «Esplika buat hotu atu sira ne’ebé rona bele fiar, bele iha esperansa iha fiar, no bele hadomi iha esperansa» (De catechizandis rudibus, 4, 8).
Maun-alin doben sira, mai ita halo konvite ida-ne’e sai ita-nian rasik! Mai ita hanoin katak la iha ema ida mak fó buat neʼebé sira la iha. Se ema riku iha Evanjellu iha karidade ba Lázaro, nia sei halo di’ak la’ós de’it ba ema kiak maibé mós ba nia an rasik. Se ema ne’ebé laiha naran ne’e iha fiar, Maromak sei salva nia hosi tormentu hotu: nia apego ba rikusoin mundanu sira maka hasai nia esperansa ba di’ak loos no rohan-laek. Bainhira ita mós hetan tentasaun husi kaan-teen no indiferensa, Lázaru barak ohin nian fó hanoin mai ita kona-ba Jezús nia liafuan sira, hodi sai ba ita katekeze ida efikáz liután iha Jubileu ida-ne’e, ne’ebé ba ema hotu tempu konversaun no perdaun nian, empeñu nian ba justisa no buka dame ho laran-moos.
Fonte: Vatican.Va & Vatican media
