Maun alin doben sira, bomdia no benvindu!
Kristu nia Páskua fó naroman ba mistériu moris nian no permite ita atu hateke ba nia ho esperansa. Ida-ne’e la’ós sempre fásil ka klaru. Moris barak, iha parte hotu-hotu mundu nian, mosu serbisu maka’as, todan, nakonu ho problema no obstákulu sira atu ultrapasa. Maibé, ema simu moris nu’udar prezente ida: sira la husu ida-ne’e, sira la hili ida-ne’e, sira esperimenta ida-ne’e iha ninia mistériu husi loron dahuluk to’o loron ikus. Moris iha ninia espesifisidade estraordinária: oferese mai ita; ita labele fó ida-ne’e ba ita-nia an rasik, maibé ida-ne’e tenke hetan tau matan beibeik: ida-ne’e presiza mantein ida-ne’e ho kura, dinamica ida, proteje no revitaliza ida-ne’e.
Bele dehan katak kestaun moris nian maka pergunta ida ne’ebé maka’as liu iha fuan umanu. Ita tama iha ezisténsia la hodi halo buat ida atu deside ida-ne’e. Husi evidénsia ida-ne’e, pergunta sira tempu tomak nian suli hanesan mota ne’ebé suli maka’as: sé maka ita? Ita mai husi ne’ebé? Ita atu ba ne’ebé? Saida maka signifikadu ikus liu hosi viajen tomak ida-ne’e?
Moris, tuir loloos, invoka sensu ida, diresaun ida, esperansa ida. No esperansa atua hanesan impulsu klean ne’ebé halo ita la’o ba oin hosi difikuldade sira, ne’ebé halo ita la rende iha viajen nia susar, ne’ebé garante ita katak peregrinasaun ezisténsia nian lori ita ba fatin loos. La ho esperansa, moris iha risku atu mosu hanesan parénteze ida entre kalan fahe rua, pauza badak ida entre antes no depois ita-nia pasajen iha rai. Hein ba moris, envezde, signifika antesipa destinu, fiar ho serteza saida maka ita seidauk bele haree ka kona, fiar no konfia ita-nia an ba domin Aman ida nian ne’ebé kria ita tanba nia hadomi ita no hakarak ita atu sai haksolok.
Belun doben sira, iha moras ida ne’ebé namkari iha mundu: falta konfiansa iha moris. Hanesan ita rezigna an ba destinu negativu, inevitavel renúnsia nian. Risku moris nian la reprezenta ona prezente oportunidade nian, maibé deskoñesidu ida, kuaze ameasa ida ne’ebé ita tenke proteje ita-nia an atu nune’e ita labele hetan deziluzaun. Tanba ne’e, aten-barani atu moris no hamosu moris, atu fó sasin katak Maromak maka exelénsia “hadomi moris nian”, hanesan Livru Sabedoria nian afirma (11:26), maka bolun ida ne’ebé urjente liután ohin loron.
Iha Evanjellu, Jezús konfirma beibeik ninia preokupasaun atu kura ema moras sira, hadi’a fali isin no espíritu sira ne’ebé kanek, no hamoris fali ema mate sira. Hodi halo nune’e, Oan-Mane inkarnadu revela Aman: nia fó fali dignidade ba ema sala-na’in sira, fó perdaun ba salan sira, no inklui ema hotu, liuliu sira ne’ebé dezesperadu, sira ne’ebé eskluidu, no sira ne’ebé dook husi ninia promesa salvasaun nian.
Hamoris husi Aman, Kristu maka moris no jenera moris ne’ebe laiha rohan, to’o fo Nia an rasik mai ita, no nia mós konvida ita atu fó ita-nia moris. Jenera signifika fo moris ba ida seluk. Universu moris sira-nian habelar liuhusi lei ida-ne’e, ne’ebé iha sinfonia kriatura nian to’o haburas fafurak ida, ne’ebé kulmina iha kopia mane no feto nian: Maromak kria sira tuir ninia ilas rasik no entrega ba sira misaun atu jenera tuir ninia ilas, katak, ba domin no iha domin.
Sagrada Eskritura, husi hahu kedas, revela mai ita katak moris, presizamente iha ninia forma aas liu, ida umana, simu don liberdade nian no sai hanesan drama ida. Nune’e, relasaun umanu sira mós marka ho kontradisaun, to’o pontu fratrisídiu. Cain haree nia maun Abel hanesan konkorente ida, ameasa ida, no iha nia frustrasaun, sente inkapasidade atu hadomi no estima nia. Tanba ne’e laran-moras, no fakar raan (Gén 4:1-16). Maibe Maromak nia lójika, diferente tebes. Maromak fiel nafatin ba nafatin ba ninia planu domin no moris nian; Nia nunka kole atu apoia umanidade maski, tuir Cain nia ezemplu, nia obedese ba instintu matan-delek violénsia nian iha funu sira, diskriminasaun, rasizmu, no forma oioin eskravidaun nian.
Nune’e jenera signifika fiar iha Maromak moris nian no promove umanidade iha ninia espresaun hotu-hotu: uluknanai iha aventura furak maternidade no paternidade nian, maski iha kontestu sosiál sira iha-ne’ebé família sira luta atu lori todan sira moris loroloron nian, dala barak hela iha obstákulu sira-nia planu no mehi sira. Iha lójika hanesan ne’e, jenera mak kompromete ba ekonomia ida ne’ebé bazeia ba solidariedade, atu buka bem-komún ne’ebé ema hotu goza hanesan, respeita no tau matan ba kriasaun, oferese konfortu liuhosi rona, prezensa, no tulun konkretu ne’ebe la egoísta.
maun-alin sira, Jezús Kristu nia Moris-Hi’as mak forsa ne’ebé sustenta ita iha dezafiu ida-ne’e, maski iha ne’ebé nakukun aat nian halo nakukun ita-nia fuan no neon. Bainhira moris sente hanesan paradu, blokadu iha ne’e mak Na’i Moris-Hi’as liu nafatin, to’o tempu nia rohan, no la’o hamutuk ho ita no ba ita. Nia mak ita-nia esperansa.
Fonte: Vatican.Va
