Maun alin doben sira, bomdia! No benvindu ba imi hotu!
Jezús Kristu nia moris-hi’as maka eventu ida ne’ebé ita nunka para atu kontempla no medita, no bainhira ita klean liután iha ida-ne’e, ita sai nakonu liután ho maravilha, atrai, hanesan ho naroman ida ne’ebé labele tahan maibé kapta. Ida-ne’e maka esplozaun ida moris no ksolok nian ne’ebé muda signifikadu realidade hotu nian, hosi negativu ba pozitivu; maibé ida-ne’e la akontese iha maneira ida ne’ebé dramátiku, ladún violentu, maibé iha maneira ida ne’ebé kmaan, subar, kuaze haraik-an.
Ohin ita sei reflete kona-ba oinsá Kristu nia moris-hi’as bele kura moras ida ita-nia tempu nian: tristeza. Invasiva no luan, tristeza akompaña ema barak nia loron. Ida-ne’e maka sentimentu ida prekariedade nian, iha tempu sira dezesperu nian ne’ebé maka’as, ne’ebé maka invade espasu interiór no parese atu manán ksolok nia laloran hotu-hotu.
Tristeza hadau moris nia signifikadu no vigor, halo nia sai hanesan viajen ida ne’ebé laiha diresaun ka signifikadu. Esperiénsia oportunu ida-ne’e lori ita filafali ba istória famozu iha Evanjellu Lucas nian (24:13-29) kona-ba dixípulu na’in-rua Emaus nian. Deziludidu no laran-kraik, sira husik Jeruzalén, husik hela esperansa ne’ebé sira tau iha Jezús, ne’ebé ema hedi no hakoi. Iha ninia liña sira abertura nian, epizódiu ida-ne’e aprezenta paradigma ida tristeza umana nian: rohan hosi objetivu ida ne’ebé maka investe ona enerjia barak, destruisaun hosi saida maka parese esensiál ba ema ida nia moris. Esperansa lakon tiha ona, dezolasaun kaer metin ona fuan. Buat hotu nakfera iha tempu badak, entre loron paisaun nian Sesta no Sábadu, iha akontesementu dramátiku ida hosi eventu sira ne’e.
Paradoksu ne’e emblemátiku duni: viajen triste ida-ne’e derrota no fila fali ba baibain akontese iha loron hanesan ho vitória naroman nian, Páskua nian ne’ebé konsuma tomak. Mane na’in rua ne’e fila kotuk ba Golgota, iha senáriu teribel krús nian ne’ebé maka grava nafatin iha sira nia matan no fuan. Buat hotu parese lakon. Sira tenke fila fali ba sira nia moris uluk nian, hodi mantein sira nia profile nu’udar kiik, hodi la hetan rekoñesimentu.
Iha momentu ida, viajante ida hakbesik ba dixípulu na’in-rua, karik ida hosi peregrinu barak ne’ebé maka bá Páskua iha Jeruzalén. Ne’e maka Jesus ne’ebé moris hi’as, maibé sira la rekoñese nia. Tristeza taka sira nia matan, hamoos promesa ne’ebé Mestre halo dala barak: katak nia sei hetan oho no katak iha loron datoluk nia sei moris hi’as. Ema estranjeiru neʼe hakbesik no hatudu interese ba buat neʼebé sira koʼalia. Testu dehan katak sira na’in rua “hamriik metin, ho oin triste” (Lc 24,17). Adjetivu gregu ne’ebé uza deskreve tristeza ida ne’ebé kle’an: sira nia oin hatudu klamar ne’ebe paraliza.
Jesus rona sira no husik sira atu hasai sira nia deziluzaun. Hafoin, ho frakeza boot, nia fó-sala ba sira tanba sira “beik no fuan kiik atu fiar buat hotu ne’ebé profeta sira ko’alia!” (v. 25), no liuhosi Eskritura sira, hatudu katak Kristu tenke terus, mate, no moris-hi’as. Kalor esperansa nian moris fila fali iha dixípulu na’in rua nia fuan, no nune’e, bainhira loron monu ona, sira to’o iha sira nia fatin destinu, sira konvida sira nia kompañeiru misteriozu atu hela ho sira.
Jesus simu no tuur iha meza hamutuk ho sira. Depois Nia foti paun, silu, no hasaʼe. Iha momentu ne’ebá, dixípulu na’in rua rekoñese Nia… maibé Nia lakon kedas husi sira-nia oin (vv. 30-31). Jestu atu fahe paun loke fali sira nia matan fuan nian, hodi fó naroman dala ida tan ba sira nia vizaun ne’ebé taka ho dezesperu. No depois buat hotu sai klaru: viajen ne’ebé fahe, liafuan ne’ebé kmaan maibé forte, lia-loos nia naroman… Ksolok mosu fali kedas, enerjia suli dala ida tan liuhosi liman-ain sira ne’ebé kole, no memória fila fali ba gratidaun. No sira na’in-rua fila lalais ba Jeruzalén hodi konta buat hotu ba sira seluk.
«Na’i Moris-Hi’as duni» (kf. v. 34). Iha advérbiu ida-ne’e, loos duni, ita-nia istória nu’udar ema, to’o serteza realiza ona. La’ós koinsidensia katak ida-ne’e maka kumprimentu ne’ebé sarani sira troka iha Loron Páskua nian. Jezús la moris-hi’as ho liafuan, maibé ho hahalok, ho nia isin ne’ebé lori marka sira, ninia paixaun nian, marka rohan-laek ninia domin nian ba ita. Vitória moris nian la’ós liafuan mamuk ida, maibé faktu ida ne’ebé loos, konkretu.
Atu ksolok ne’ebé ita la hein husi dixípulu sira Emaus nian sai bolun diak ida mai ita bainhira viajen sai susar. Ida-ne’ebé Moris-Hi’as maka muda radikalmente ita-nia perspetiva,
hodi kuda esperansa ne’ebé sei hakonu mamuk tristeza nian. Iha dalan fuan nian, Ida ne’ebé Moris-Hi’as la’o hamutuk ho ita no ba ita. Nia fó sasin kona-ba mate nia derrota, hodi afirma vitória moris nian, maski iha nakukun Kalváriu nian. Istória iha nafatin esperansa barak ba buat di’ak.
Rekoñese Moris-Hi’as signifika muda ita-nia hateken kona-ba mundu: fila fali ba naroman hodi rekoñese Lia-loos ne’ebé salva ita no salva duni ita. Maun-alin sira, mai ita loron-loron matan-moris nafatin iha maravilha Páskua Jezús moris-hi’as nian. Nia mesak mak bele halo buat ne’ebe imposivel sai posivel!
Fonte: Vatican.Va & Vatican news
